ଭାରତର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାରକୁ ନେଇ ଆମେରିକୀୟ ଥିଙ୍କ୍‌ ଟ୍ୟାଙ୍କ **Federation of American Scientists (FAS)**ର ଏକ ନୂଆ ଆକଳନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୬ ଆରମ୍ଭରେ ଭାରତ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୧୯୦ଟି ପରମାଣୁ ୱାରହେଡ୍‌ ଥାଇପାରେ।

ତେବେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଅଧିକୃତ ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ। ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାର ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଗୋପନୀୟ ରହୁଥିବାରୁ FAS ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଏହି ଆକଳନ କରିଛି।

୯ଟି ପରମାଣୁ-କ୍ଷମତା ପ୍ରଣାଳୀ

FAS ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ୯ଟି ପରମାଣୁ-କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ ପରିଚାଳନା କରୁଛି। ଏଥିରେ ବାୟୁ ଆଧାରିତ ଦୁଇଟି ପ୍ରଣାଳୀ, ଭୂମି ଆଧାରିତ ୬ଟି ବାଲିଷ୍ଟିକ୍‌ ମିସାଇଲ୍‌ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଆଧାରିତ ଗୋଟିଏ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍‌ ମିସାଇଲ୍‌ ପ୍ରଣାଳୀ ରହିଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

ଏହା ସହ ଆଉ ଦୁଇଟି ପ୍ରଣାଳୀ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ କିଛି ବର୍ଷରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାମରିକ କ୍ଷମତାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଆକଳନ ରହିଛି।

୨୨୫ ୱାରହେଡ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷମତା?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ପାଖରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୯୦ଟି ୱାରହେଡ୍‌ ମଧ୍ୟରୁ ୧୬୦ରୁ ଅଧିକ ବର୍ତ୍ତମାନର ମିସାଇଲ୍‌ ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥାଇପାରେ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ନୂତନ ମିସାଇଲ୍‌ ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖାଯାଇଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

FAS ଆହୁରି ଆକଳନ କରିଛି ଯେ, ଭାରତ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୭୩୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍‌ ଅସ୍ତ୍ର-ଗ୍ରେଡ୍‌ ପ୍ଲୁଟୋନିୟମ୍‌ ଥାଇପାରେ। ଏହି ପରିମାଣକୁ ଆଧାର କରି ସିଦ୍ଧାନ୍ତତଃ ପ୍ରାୟ ୨୨୫ଟି ୱାରହେଡ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଆରି କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥାଇପାରେ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ତେବେ ପ୍ରକୃତ ସଂଖ୍ୟା ୱାରହେଡ୍‌ର ଡିଜାଇନ୍‌, ଉପଲବ୍ଧ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଯୁକ୍ତିକ କାରକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଅଗ୍ନି-V ଓ MIRV କ୍ଷମତାକୁ ନେଇ ଆକଳନ

FAS ରିପୋର୍ଟରେ ଭାରତର ଅଗ୍ନି-V ବାଲିଷ୍ଟିକ୍‌ ମିସାଇଲ୍‌ର ଆଧୁନିକୀକରଣକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଅଗ୍ନି-Vରେ MIRV (Multiple Independently Targetable Re-entry Vehicle) ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶ ହେଉଛି।

ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ଗୋଟିଏ ମିସାଇଲ୍‌ ଏକାଧିକ ୱାରହେଡ୍‌ ବହନ କରିପାରେ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭିନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ପଠାଯାଇପାରେ। FASର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଅଗ୍ନି-V ସମ୍ଭବତଃ ତିନୋଟି ୱାରହେଡ୍‌ ବହନ କରିପାରେ। ତେବେ ଏହା ଏକ ବାହ୍ୟ ଆକଳନ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତା ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ନୁହେଁ।

ଫାଷ୍ଟ ବ୍ରିଡର୍‌ ରିଆକ୍ଟର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର

ରିପୋର୍ଟରେ ଭାରତର ୫୦୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ Prototype Fast Breeder Reactor (PFBR) ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆକଳନ ରହିଛି। FAS ଅନୁସାରେ, ଏହି ରିଆକ୍ଟର ୮୦ ପ୍ରତିଶତ କ୍ଷମତାରେ ଚାଲିଲେ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୧୪୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍‌ ପ୍ଲୁଟୋନିୟମ୍‌-୨୩୯ ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅତିରିକ୍ତ ୱାରହେଡ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇପାରେ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ସାରାଂଶରେ, FASର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଭାରତ ଭୂମି, ବାୟୁ ଓ ସମୁଦ୍ର—ତିନୋଟି ମାଧ୍ୟମରେ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରୋଧ କ୍ଷମତା ବିକଶିତ ଓ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରୁଛି। ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଆକଳନକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଥିଙ୍କ୍‌ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଅନୁମାନ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ଅଧିକୃତ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଭାବେ ନୁହେଁ।