🇮🇳🇦🇿 ଭାରତ-ଆଜରବୈଜାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସୁଛି ନୂଆ ମୋଡ଼

ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର ସମୟରେ ଆଜରବୈଜାନ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରତି ସମର୍ଥନମୂଳକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେଇଥିବାରୁ ଭାରତ-ଆଜରବୈଜାନ ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଦୁଇ ଦେଶ ସେହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଛରେ ପକାଇ ସମ୍ପର୍କକୁ ପୁଣି ସ୍ଥିର କରିବା ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସଙ୍କେତ ମିଳିଛି।

ଅକ୍ଟୋବର ୨୩ରେ ବାକୁ ଗସ୍ତ କରିଥିବା ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର ଆଜରବୈଜାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇଲହାମ୍ ଅଲିୟେଭଙ୍କୁ ଭେଟିବା ସହ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଜେହୁନ୍ ବାୟରାମୋଭଙ୍କ ସହ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଜୟଶଙ୍କର ଏହି ଆଲୋଚନାକୁ ‘very productive’ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଆଗାମୀ ପଥ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହୋଇଥିବା କହିଛନ୍ତି।

🤝 ବଢ଼ିବ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ ଓ ଶକ୍ତି ସହଯୋଗ

ଦୁଇ ଦେଶର ଆଲୋଚନାରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ନୂଆ ଗତି ଦେବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି। Trade, investment ଓ energy କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ସହ ନୂଆ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ଖୋଜିବାକୁ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।

ଆଜରବୈଜାନରେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ପୂର୍ବରୁ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଛି। ବିଶେଷକରି energy sectorରେ ଭାରତର ନିବେଶ ରହିଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ pharmaceuticals, digital services, manufacturing, agriculture ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ ବଢ଼ିପାରେ।

🚢 INSTC ଉପରେ ଭାରତର ବଡ଼ ଫୋକସ୍

ଭାରତ-ଆଜରବୈଜାନ ଆଲୋଚନାରେInternational North-South Transport Corridor (INSTC)ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଥିଲା।

ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶ ଏହି କରିଡର୍ରେ ନିବେଶିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ନେଇ ଆହୁରି ଘନିଷ୍ଠ ସମନ୍ୱୟ କରିବାକୁ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟ୭,୨୦୦ କିଲୋମିଟରଲମ୍ବା ଏହି multimodal transport corridor ଭାରତକୁ ଇରାନ, ଆଜରବୈଜାନ, ରୁଷିଆ, ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାର ସହ ଯୋଡ଼ିବାରେ ରଣନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ।

ଏହା ସହିତ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ air connectivity ବଢ଼ାଇବା ଓ people-to-people ties ମଜଭୁତ କରିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି।

🇵🇰 ପାକିସ୍ତାନରେ କାହିଁକି ବଢ଼ିଛି ଚିନ୍ତା?

ଭାରତ ଓ ଆଜରବୈଜାନର ସମ୍ପର୍କ ସୁଧାରକୁ ପାକିସ୍ତାନର କିଛି ବିଶ୍ଳେଷକ ଚିନ୍ତାଜନକ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଗତ କିଛି ବର୍ଷରେ ଆଜରବୈଜାନର ପାକିସ୍ତାନ ଓ ତୁର୍କୀ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଥିଲା।

ଏବେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଓ ବାକୁ ମଧ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେବାରୁ ଏହି ସମୀକରଣ ବଦଳୁଥିବା ସଙ୍କେତ ମିଳୁଛି। ତେବେ ଦୁଇ ଦେଶର ଆଲୋଚନାରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ନେଇ କୌଣସି ସରକାରୀ ଚେତାବନୀ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ବୟାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ।

✈️ JF-17କୁ ନେଇ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ

ଭାରତ-ଆଜରବୈଜାନ ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନୀ ବିଶ୍ଳେଷକ ମହଲରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପାକିସ୍ତାନରJF-17 ଯୁଦ୍ଧବିମାନସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଆଜରବୈଜାନ ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ଦେଇପାରେ ବୋଲି ଉଠିଥିବା ଦାବି ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ତେବେ ଏହାକୁବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଶଙ୍କା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାବିକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା କୌଣସି ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରମାଣ କିମ୍ବା ସରକାରୀ ନିଶ୍ଚିତତା ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ତଥ୍ୟ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପାକିସ୍ତାନୀ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ଆଶଙ୍କା ଭାବେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।

🛡️ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆତଙ୍କବାଦ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା

ଭାରତ ଓ ଆଜରବୈଜାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ security, terrorism ଓ common threats ମଧ୍ୟ ଉଠିଥିଲା। ଉଭୟ ଦେଶ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ peace, prosperity ଓ security ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ କାମ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଜୟଶଙ୍କର ଏହା ସହ ଆଜରବୈଜାନ-ଆର୍ମେନିଆ ଶାନ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରି ମତଭେଦର ସମାଧାନ dialogue ଓ diplomacy ମାଧ୍ୟମରେ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପୁଣିଥରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

🌏 ଆଗକୁ କ’ଣ?

ଏହି ଗସ୍ତ ଭାରତ-ଆଜରବୈଜାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକdiplomatic resetର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ଦୁଇ ଦେଶ trade, energy, investment, connectivity ଓ people-to-people relationsକୁ ଆହୁରି ମଜଭୁତ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।

ଜୟଶଙ୍କର ଆଜରବୈଜାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭାରତ ଆସିବା ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ-ଆଜରବୈଜାନ କୂଟନୈତିକ ସମୀକରଣ ଉପରେ କେତେ ପଡ଼ୁଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିବ।