ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରିକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ବିବାଦ ତେଜିଛି। କାନାଡାର ଆର୍ଥିକ ସେବା କମ୍ପାନୀ ଫେୟାରଫ୍ୟାକ୍ସ ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ୍ ହୋଲ୍ଡିଂସ୍‌କୁ IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ୬୦.୭୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଚୁକ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ୫୨,୮୭୮ କୋଟି ଟଙ୍କା। ତେବେ ବିକ୍ରି ମୂଲ୍ୟ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲା ଏବଂ ବିଡିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିୟମ ପାଳନ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।

କ'ଣ ରହିଛି IDBI ବ୍ୟାଙ୍କ ବିକ୍ରି ଚୁକ୍ତି?

ଅକ୍ଟୋବର ୧୪, ୨୦୨୬ରେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ କମିଟି ଅନ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ଆଫେୟାର୍ସ (CCEA) IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ୬୦.୭୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା। ଏଥିରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୩୦.୪୮ ପ୍ରତିଶତ ଓ ଭାରତୀୟ ଜୀବନ ବୀମା ନିଗମ (LIC)ର ୩୦.୨୪ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ରହିଛି।

ବିକ୍ରି ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ୧୫ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ LIC ପାଖରେ ୧୯ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ରହିବ। ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ଅନୁମୋଦିତ କ୍ରେତା ହେଉଛି ୧୦୯୫୫୨୩୦ କାନାଡା ଇନ୍‌କର୍ପୋରେଟେଡ୍‌, ଯାହା ଫେୟାରଫ୍ୟାକ୍ସ ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ୍ ହୋଲ୍ଡିଂସ୍‌ର ଏକ ସହାୟକ କମ୍ପାନୀ। ଏହି ଗ୍ରୁପ୍‌ର ନେତୃତ୍ୱ କାନାଡାର ଶିଳ୍ପପତି ପ୍ରେମ ୱାତ୍ସା ନେଉଛନ୍ତି।

୯୪.୪୨ ଟଙ୍କାରୁ ୮୧ ଟଙ୍କା ପ୍ରତି ସେୟାର: କାହିଁକି ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ?

ବିବାଦର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ସେୟାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ। ସରକାର ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତି ସେୟାରର ରିଜର୍ଭ ପ୍ରାଇସ୍‌ ୯୪.୪୨ ଟଙ୍କା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ରେ ଖୋଲାଯାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବିଡ୍‌ରେ ଉଭୟ ବିଡର ଏହି ମୂଲ୍ୟଠାରୁ କମ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ।

BW Businessworldର ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଫେୟାରଫ୍ୟାକ୍ସ ଜୁନ୍ ୧ରେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରତି ସେୟାର ପିଛା ୮୧ ଟଙ୍କାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ଏହାପରେ ନୂଆ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇ ପ୍ରତି ସେୟାରର ମୂଲ୍ୟ ୭୫.୯୯ ଟଙ୍କା ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଫେୟାରଫ୍ୟାକ୍ସର ୮୧ ଟଙ୍କାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଏହି ନୂଆ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନଠାରୁ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ତେବେ ନୂଆ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଫେୟାରଫ୍ୟାକ୍ସର ସଂଶୋଧିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଖୋଲିବା ପରେ କରାଯାଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ଏହାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସମୟକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏଥିସହ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନରେ ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବାବେଳେ ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ବାଦ୍‌ ଦିଆଯାଇଥିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆପତ୍ତି ଉଠିଛି।

Railway Stores Codeକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିବାଦ

ଏହି ମାମଲାରେ ଆଉ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି Railway Stores Codeର ଉଲ୍ଲେଖ। ଗଣମାଧ୍ୟମର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସରକାରୀ ବୈଠକର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ନୋଟ୍‌ରେ ସରକାରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ବିକ୍ରି ସମୟରେ ରିଜର୍ଭ ମୂଲ୍ୟଠାରୁ କମ୍ ବିଡ୍‌ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମ୍ପର୍କରେ Railway Stores Codeର ଏକ ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି।

ରେଳବାଇର ଷ୍ଟୋର୍ସ ଓ ସ୍କ୍ରାପ୍‌ ନିଲାମ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏହି ନିୟମକୁ ଏକ ବ୍ୟାଙ୍କର ରଣନୈତିକ ବିକ୍ରିରେ ଆଧାର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ କି ନୁହେଁ, ତାହାକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।

ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କ'ଣ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦିଆଗଲା?

ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଜାରି କରି ବିକ୍ରି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଛି। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବିଡିଂ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାର ଅଧିକାର Core Group of Secretaries on Disinvestment (CGD) ପାଖରେ ଥିଲା।

ସରକାରଙ୍କ ମତରେ, ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ରିଜର୍ଭ ପ୍ରାଇସ୍‌କୁ କମ୍ କରାଯାଇନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ବିଡିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏକ ଅଲଗା Best Offer ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବିଡର୍‌ମାନେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ରିପୋର୍ଟ ଜାଣିନଥିବାବେଳେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନକାରୀମାନେ ବିଡ୍‌ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇନଥିଲେ।

ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିରୋଧ, କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ଚିନ୍ତା

କଂଗ୍ରେସ ନେତା ତଥା ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ମଧ୍ୟ IDBI ବ୍ୟାଙ୍କ ବିକ୍ରିକୁ ବିରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ରେ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଲେଖିଥିବା ଖୋଲା ଚିଠିରେ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଲାଭକୁ ଫେରିଥିବା ଏକ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଘରୋଇକରଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ?

୨୦୦୩ରେ ସଂସଦରେ ସରକାର IDBI ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଅତି କମ୍‌ରେ ୫୧ ପ୍ରତିଶତ ମାଲିକାନା ରଖିବା ନେଇ ଦେଇଥିବା ଆଶ୍ୱାସନକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମନେ ପକାଇଛନ୍ତି। ଏଥିସହ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି, ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତି, କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଚାକିରି ସର୍ତ୍ତ, ପେନ୍‌ସନ୍‌ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା ଉପରେ ଘରୋଇକରଣର ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପଟେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି କହିବା ସହ IDBI ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରିରେ ସମସ୍ତ ନିୟମ ପାଳନ କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଚୁକ୍ତି ଉପରେ RBIର ଅନୁମୋଦନ ସମେତ ଅନ୍ୟ ନିୟାମକ ମଞ୍ଜୁରୀ ଆବଶ୍ୟକ। ତେବେ ଏହି ବିବାଦରେ ଏଯାଏଁ କୌଣସି ଅଦାଲତ କିମ୍ବା ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ଠକେଇ ବା ଅପରାଧିକ ଅନିୟମିତତା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ।