ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଆମ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ ପାଲଟିଛି। ବ୍ୟାଙ୍କିଂ କାରବାରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଫଟୋ, ଭିଡିଓ, ଚାଟ୍ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଲିଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ମୋବାଇଲ୍ରେ ରହୁଛି। ଏହି ସବୁ ତଥ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଆପ୍ରେ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ସୁବିଧା ଦିଆଯାଉଛି।
WhatsApp, Signal ଭଳି ମେସେଜିଂ ଆପ୍ରେ ଏଣ୍ଡ୍-ଟୁ-ଏଣ୍ଡ୍ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ରହିଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ମେସେଜ୍ ପଠାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଯାହା ପାଖକୁ ମେସେଜ୍ ଯାଉଛି, ସେମାନେ ହିଁ ତାହା ପଢ଼ିପାରିବେ। ମଝିରେ ଅନ୍ୟ କେହି ମେସେଜ୍କୁ ଧରିନେଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ପଢ଼ିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
କିନ୍ତୁ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ବୋଲି ଭାବିବା ଭୁଲ୍। ମେସେଜ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ମୋବାଇଲ୍ ଡିଭାଇସ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବିଷୟ। କେତେକ ସାଧାରଣ ଅସାବଧାନତା ଯୋଗୁଁ ଗୋପନୀୟ ସୂଚନା ଅନ୍ୟ ହାତକୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ।
ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ମେସେଜ୍କୁ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ରେ ମାଲୱେର୍ କିମ୍ବା ସ୍ପାଏୱେର୍ ପଶିଯାଏ, ତେବେ ଆପଣ ମେସେଜ୍ ପଢ଼ିବା ପରେ ସେହି ତଥ୍ୟ ଚୋରି ହୋଇପାରେ।
ଧରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଏକ ଗୋପନୀୟ ମେସେଜ୍ ପଠାଇଲେ। ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଯୋଗୁଁ ମେସେଜ୍ଟି ରାସ୍ତାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ପଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଫୋନ୍ ପୂର୍ବରୁ ହ୍ୟାକ୍ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଆପଣ ମେସେଜ୍ ଖୋଲିବା ସମୟରେ ତାହାର ସ୍କ୍ରିନ୍ କିମ୍ବା ତଥ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଖିପାରେ।
ଅଜଣା ଆପ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟଲ୍ କରିବା, ଅନଧିକୃତ ଫାଇଲ୍ ଡାଉନ୍ଲୋଡ୍ କରିବା ଏବଂ ମୋବାଇଲ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ବିପଦ ବଢ଼ିପାରେ।
ସାଇବର ଠକମାନେ ଲୋକଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୂଚନା ଚୋରି କରିବା ପାଇଁ ନକଲି ମେସେଜ୍ ଓ ଲିଙ୍କ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏହାକୁ ଫିସିଂ କୁହାଯାଏ।
ଆପଣଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କ, କୁରିଅର୍ କମ୍ପାନୀ, ସରକାରୀ ବିଭାଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସଂସ୍ଥା ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍କ୍ ଆସିପାରେ। ଏଥିରେ ଆକାଉଣ୍ଟ ବନ୍ଦ ହେବା, ପୁରସ୍କାର ମିଳିବା କିମ୍ବା ଡେଲିଭରି ଅଟକିବା ଭଳି କଥା କୁହାଯାଇପାରେ।
ଏହି ଲିଙ୍କ୍ ଖୋଲି ଯଦି ଆପଣ ନିଜର ପାସୱାର୍ଡ, OTP, ବ୍ୟାଙ୍କ ବିବରଣୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଗୋପନୀୟ ତଥ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସାଇବର ଠକଙ୍କ ହାତକୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ।
ଏଠାରେ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣ ନିଜେ ଠକଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇଦେଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ ଖୋଲିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାର ସତ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଜରୁରୀ।
ମୋବାଇଲ୍ରେ ଥିବା ଚାଟ୍, ଫଟୋ ଓ ଭିଡିଓକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଲୋକ Google Drive କିମ୍ବା iCloud ଭଳି କ୍ଲାଉଡ୍ ସେବାରେ ବ୍ୟାକଅପ୍ ରଖନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ରହିଛି। ମେସେଜିଂ ଆପ୍ରେ ଏଣ୍ଡ୍-ଟୁ-ଏଣ୍ଡ୍ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାକଅପ୍ ସେହି ସମାନ ସୁରକ୍ଷାରେ ରହିଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଦରକାର।
ଯଦି ବ୍ୟାକଅପ୍ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଥାଏ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ Google କିମ୍ବା Apple ଆକାଉଣ୍ଟର ପାସୱାର୍ଡ ଅନ୍ୟ କାହା ହାତକୁ ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ସେଥିରେ ଥିବା ଗୋପନୀୟ ତଥ୍ୟ ଫାଶ୍ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ।
ତେଣୁ ବ୍ୟାକଅପ୍ ସେଟିଂସ୍ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠାରେ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ, ଏନ୍କ୍ରିପ୍ଟେଡ୍ ବ୍ୟାକଅପ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ଏବଂ କ୍ଲାଉଡ୍ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଦୁଇ-ସ୍ତରୀୟ ସୁରକ୍ଷା (Two-Factor Authentication) ସକ୍ରିୟ ରଖନ୍ତୁ।
ଏଣ୍ଡ୍-ଟୁ-ଏଣ୍ଡ୍ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମେସେଜ୍ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତାହାର ସ୍କ୍ରିନ୍ସଟ୍ ନେଇପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ପଠାଇପାରନ୍ତି। କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ଫୋନ୍ରେ ଫଟୋ ଉଠାଇ ମଧ୍ୟ ଗୋପନୀୟ ମେସେଜ୍ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇପାରେ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମେସେଜ୍ ପାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଫୋନ୍ ହ୍ୟାକ୍ ହୋଇଥିଲେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଅନ୍ୟ କେହି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଗୋପନୀୟ ତଥ୍ୟ ଅନ୍ୟ ହାତକୁ ଯାଇପାରେ।
ତେଣୁ କେବଳ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଉପରେ ଭରସା କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଫଟୋ, ଦଲିଲ୍ କିମ୍ବା ସୂଚନା ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ସେୟାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ମେସେଜ୍ର ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ। କିନ୍ତୁ ମେଟାଡାଟା (Metadata) ସବୁବେଳେ ଲୁଚି ରହେ ନାହିଁ।
ମେଟାଡାଟା ହେଉଛି ମେସେଜ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଅତିରିକ୍ତ ସୂଚନା। ଯେପରିକି କିଏ କାହାକୁ ମେସେଜ୍ ପଠାଇଲା, କେତେବେଳେ ପଠାଇଲା, କେତେଥର ଯୋଗାଯୋଗ କଲା ଏବଂ କେତେ ସମୟ ଧରି କଥା ହେଲା ଇତ୍ୟାଦି।
ଏହି ସୂଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଯୋଗାଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ, ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଷୟରେ ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ। ତେଣୁ ମେସେଜ୍ର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ଟେଡ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମେଟାଡାଟା ମାଧ୍ୟମରେ କିଛି ଗୋପନୀୟ ସୂଚନା ପ୍ରକାଶ ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ କେବଳ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଥିବା ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। କିଛି ସରଳ ନିୟମ ମାନିଲେ ସାଇବର ଠକେଇର ଆଶଙ୍କା କମାଇପାରିବେ।
ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ ଓ ଫାଇଲ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମୋବାଇଲ୍ରେ ଅଜଣା ଆପ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟଲ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମୋବାଇଲ୍ ଓ ଆପ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମିତ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ।
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପାସୱାର୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ଆକାଉଣ୍ଟରେ Two-Factor Authentication ସକ୍ରିୟ ରଖନ୍ତୁ।
କ୍ଲାଉଡ୍ ବ୍ୟାକଅପ୍ର ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ସେଟିଂସ୍ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
OTP, PIN ଓ ପାସୱାର୍ଡ କାହା ସହ ସେୟାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାୟ। ଏହା ଅନଧିକୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ମେସେଜ୍ ପଢ଼ିବାରୁ ରୋକିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଫୋନ୍ ହ୍ୟାକ୍, ଫିସିଂ, ଅସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟାକଅପ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଥ୍ୟ ସେୟାର କରାଯିବାକୁ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ।
ତେଣୁ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସହିତ ମୋବାଇଲ୍ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ଆକାଉଣ୍ଟର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଜରୁରୀ। ଡିଜିଟାଲ୍ ଦୁନିଆରେ ସାମାନ୍ୟ ଅସାବଧାନତା ଆପଣଙ୍କ ଗୋପନୀୟତା ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ‘ରାମାୟଣ’ ଫିଲ୍ମକୁ ନେଇ ଜବରଦ...
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କେବଳ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌...
‘ରାମାୟଣ’ ଶୋ’ ସମୟରେ ହଲ୍‌ ଭିତ...
ସେନ୍ସେକ୍ସ ୬୨୧ ପଏଣ୍ଟ ବଢ଼ିଲା, ନିଫ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ଜବରଦସ୍ତ...
୮ମ ବେତନ କମିଶନଙ୍କୁ ଆଉ ୨ ଦିନ ସମୟ ମାଗିଲା ରେଳ କର୍ମଚାରୀ...
କେଶ ଓ ତ୍ୱଚା ପାଇଁ ବିପଦ ସାଜୁଛି ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ନୂଆଦି...
ମୁମ୍ବାଇ: ବଲିଉଡ୍‌ରେ ମାନବିକତାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉଦାହରଣ...
Microsoftରେ H-1B ଭିସା ମିଳିଲାନି, ଭାରତ ଫେରି ଗଢ଼ିଲେ S...