ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଶକ୍ତିପୀଠରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ, ମା’ ବନଦୁର୍ଗା ଓ ଗିରିଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୀଠରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜା

ଭୁବନେଶ୍ୱର:ନବରାତ୍ରି ଓ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଅବସରରେ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିପୀଠରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମୁଛି। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ସହରର ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜାବିଧି, ଚଣ୍ଡୀପାଠ, ଆଳତି ଓ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ସହ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସି ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି।

ଏହି ସମୟରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମା’ ବନଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର ଓ ମା’ ଗିରିଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିରରେ ବିଶେଷ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଚାଲିଛି। ଷୋଡ଼ଶ ଦିନାତ୍ମକ ପୂଜା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଯୋଗୁଁ ଏହି ଶକ୍ତିପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ମା’ ବନଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜା

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ୟୁନିଟ୍-୬ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ମା’ ବନଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିରରେ ନବରାତ୍ରି ଅବସରରେ ବିଶେଷ ପୂଜାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି। ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବୀଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ନାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା, ଚଣ୍ଡୀପାଠ, ଆଳତି ଓ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଭଳି ରୀତିନୀତି ପାଳନ କରାଯାଉଛି।

ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି ଓ ମହାସ୍ନାନ ପରେ ମା’ଙ୍କୁ ବଡ଼ ସିଂହାର ବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଉଛି। ଏହାପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଛି। ମନ୍ଦିରରେ ଷୋଡ଼ଶ ଦିନାତ୍ମକ ପୂଜା ପରମ୍ପରା ରହିଥିବା ବେଳେ ଦଶହରା ଦିନ ଘଟ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ।

ଭକ୍ତମାନେ ମା’ଙ୍କ ନିକଟରେ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ, ସୁଖଶାନ୍ତି ଓ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛନ୍ତି। ପୂଜା ସମୟରେ ମନ୍ଦିରରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆଗମନ ବଢ଼ିଥିବାରୁ ପରିବେଶ ଉତ୍ସବମୁଖର ହୋଇଉଠିଛି।

ମା’ ଗିରିଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୀଠରେ ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ପୂଜା

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମାଷ୍ଟରକ୍ୟାଣ୍ଟିନ୍ ଛକରୁ ରାମମନ୍ଦିର ଆଡ଼କୁ ଯିବା ରାସ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମା’ ଗିରିଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାୟ ୭୦ରୁ ୮୦ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ପୀଠରେ ମା’ଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଉଛି।

ଏକ ପଥରର ଖୋଲରେ ଦେବୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସରୁ ତାଙ୍କୁ ଗିରିଦୁର୍ଗା ନାମରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ୧୬ ଦିନ ଧରି ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ପୂଜା ଚାଲିଥାଏ। ଦଶମୀ ଦିନ ଘଟ ବିସର୍ଜନ ସମୟରେ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି।

ମନ୍ଦିରରେ ମା’ଙ୍କୁ ଖେଚୁଡ଼ି, ଡାଲି, ଖିରି, ଖଟା ଓ ତରକାରୀ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପ୍ରସାଦ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ପାରମ୍ପରିକ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜାବିଧି ପାଳନ ହେଉଥିବାରୁ ଏହି ପୀଠରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ପରିବେଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।

ନବରାତ୍ରିରେ ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନା

ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ସ୍ୱରୂପର ଆରାଧନା କରାଯାଏ। ପ୍ରତିଦିନ ଦେବୀଙ୍କ ଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ପୂଜା କରିବା ସହ ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଓ ଆରତି କରାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନେ ଉପବାସ ରଖିବା, ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରିବା ଓ ପୂଜାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

ଦୁର୍ଗାପୂଜା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ; ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ଓ ସାମାଜିକ ଏକତାର ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ। ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା, ପାରମ୍ପରିକ ବେଶ, ଭୋଗ ଓ ସାମୂହିକ ଦର୍ଶନ ଏହି ଉତ୍ସବକୁ ଅଧିକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।

ଦଶମୀରେ ଘଟ ବିସର୍ଜନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି

ମା’ ବନଦୁର୍ଗା ଓ ମା’ ଗିରିଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୀଠରେ ପୂଜାର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଘଟ ବିସର୍ଜନ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରୀତି। ଏହି ଅବସରରେ ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସି ଦର୍ଶନ କରିବା ସହ ପୂଜାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଅଧିକ ଭିଡ଼ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଉଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଳନ କରିବା ଓ ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳନା କମିଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନିବା ଉଚିତ।

ରାଜଧାନୀର ଏହି ଶକ୍ତିପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ପାରମ୍ପରିକ ପୂଜାବିଧି ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶକୁ ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଆଗାମୀ ପୂଜା ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ଜାରି ରହିବା ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ସାରକଥା:ନବରାତ୍ରି ଓ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଅବସରରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମା’ ବନଦୁର୍ଗା ଓ ମା’ ଗିରିଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୀଠରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜା ଚାଲିଛି। ଷୋଡ଼ଶ ଦିନାତ୍ମକ ପୂଜା, ଚଣ୍ଡୀପାଠ, ଭୋଗ ଅର୍ପଣ ଓ ଘଟ ବିସର୍ଜନ ଭଳି ପରମ୍ପରା ଏହି ଶକ୍ତିପୀଠଗୁଡ଼ିକର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ।