ଦେବ୍ରିଗଡ଼ରେ ଏବେ AIର ନଜର

ଦେବ୍ରିଗଡ଼ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାରମ୍ପରିକ ପାଟ୍ରୋଲିଂ ସହ ଏବେ ଯୋଡ଼ିହୋଇଛି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ AI ପ୍ରଯୁକ୍ତି। ଚୌରାସିମାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାପିତe-Eye ସର୍ଭିଲାନ୍ସ ଟାୱାରଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୫ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରହିଛି। ଏହି ଟାୱାର ପ୍ରାୟ ୭୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ନଜରରେ ରଖିପାରେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୫ରୁ ୬ କିଲୋମିଟର ରେଡିଅସ୍ରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ।

ଟାୱାରରେ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ସହ ଥର୍ମାଲ୍ କ୍ୟାମେରା ରହିଛି। ଫଳରେ ଦିନ ସମୟରେ ମାତ୍ର ନୁହେଁ, ରାତି ଓ କମ୍ ଦୃଶ୍ୟମାନତା ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ସମ୍ଭବ ହେଉଛି।

୧୮ଟି ସ୍ମାର୍ଟ କ୍ୟାମେରାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ନଜର

ଟାୱାର ଆଧାରିତ ନିରୀକ୍ଷଣକୁ ଆହୁରି ବ୍ୟାପକ କରିବା ପାଇଁ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ୧୮ଟି AI-ସକ୍ଷମ କ୍ୟାମେରା ଟ୍ରାପ୍ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ ୨ରୁ ୩ କିଲୋମିଟର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି କ୍ୟାମେରାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ମିଟର ବ୍ୟବଧାନରେ ରଖାଯାଇଛି।

ଏହି କ୍ୟାମେରାଗୁଡ଼ିକwireless mesh networkମାଧ୍ୟମରେ ପରସ୍ପର ସହ ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ମୋବାଇଲ୍ SIM କିମ୍ବା ସେଲୁଲାର ନେଟୱର୍କ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ରହୁନାହିଁ। ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମଧ୍ୟ ଫଟୋ ଓ ଭିଡିଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ରୁମ୍କୁ ପହଞ୍ଚିପାରୁଛି।

ହାତୀ ନୁହେଁ, ଗୌର-ଚିତାବାଘଠାରୁ ଭାଲୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିହ୍ନିବ AI

ଏହି ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି—କ୍ୟାମେରାରେ ଧରାପଡ଼ୁଥିବା ଛବିକୁ AI ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୌର, ଚିତାବାଘ, ସମ୍ବର, ଚିତଳ, ବନ୍ୟଶୂକର, ଅଳସୁଆ ଭାଲୁ ଓ ନୀଳଗାଈ ସମେତ ଏକାଧିକ ପ୍ରଜାତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏହି AI ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।

ହଜାର ହଜାର ଛବି ମଧ୍ୟରୁ ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଛବିକୁ ଫିଲ୍ଟର କରି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ତଥ୍ୟକୁ ଅଲଗା କରିବାରେ ମଧ୍ୟ AI ସହାୟକ ହେଉଛି। ଏହା ଫଳରେ ବନ ବିଭାଗ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମାନୁଆଲ୍ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚର ସମୟ କମିବା ସହ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଗତିବିଧିର ଅଧିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ରେକର୍ଡ ରଖାଯାଇପାରିବ।

ଶିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ରହିବ ନଜର

AI ନିରୀକ୍ଷଣ କେବଳ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଗଣନା କିମ୍ବା ଟ୍ରାକିଂରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମାନବ ଚଳାଚଳ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅନଧିକୃତ ପ୍ରବେଶକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସହାୟକ ହେବ। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପୋଚିଂ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବିପଦର ସଙ୍କେତ ମିଳିଲେ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରିବେ।

ଏହା ସହ ଥର୍ମାଲ୍ ଇମେଜିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ରାତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ସମ୍ଭବ। ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଆଁ ଲାଗିଲେ ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହାୟକ ହେବ ବୋଲି ବନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଆଶା କରାଯାଉଛି।

କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ରୁମ୍ରୁ ହେବ ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ମନିଟରିଂ

ଟାୱାର ଓ କ୍ୟାମେରାରୁ ଆସୁଥିବା ତଥ୍ୟକୁZero Pointର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ରୁମ୍ରୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉଛି। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଗତିପଥ, ଆବାସ ବ୍ୟବହାର ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦ ସମ୍ପର୍କରେ ତୁରନ୍ତ ତଥ୍ୟ ମିଳିପାରୁଛି।

ତେବେ ବନ ବିଭାଗ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ AI ପ୍ରଯୁକ୍ତିମାନବ ପାଟ୍ରୋଲିଂର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ। ଦେବ୍ରିଗଡ଼ରେ ପାଦରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବନ ସୁରକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ। ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବନ କର୍ମଚାରୀମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୯୦,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପାଦରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ କରିଆସୁଛନ୍ତି।

ସଂରକ୍ଷଣରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ

ଦେବ୍ରିଗଡ଼ରେ AI-ଆଧାରିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଓଡ଼ିଶାର ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାରକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ ସିମିଳିପାଳରେ AI ଆଧାରିତ ନିରୀକ୍ଷଣର ଅଭିଜ୍ଞତା ପରେ ଦେବ୍ରିଗଡ଼ ଓ ସାତକୋଶିଆ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିସ୍ତାର କରିବା ନେଇ ସରକାର ଯୋଜନା କରିଥିଲା।

ଏବେ ଦେବ୍ରିଗଡ଼ରେ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଓ ମାନବ ପାଟ୍ରୋଲିଂର ମିଳିତ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ଆବାସସ୍ଥଳୀର ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ବିପଦ ଚିହ୍ନଟକୁ ଆହୁରି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି।