ମେନୋପଜ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ଲଗାତାର ୧୨ ମାସ ଧରି ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ନହେବା ପରେ ହୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥା ଭାବେ ଧରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ଯଦି ପୁଣି ଯୋନିପଥରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ହାଲୁକା spotting ହେଉ କିମ୍ବା period ଭଳି bleeding—ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସାର୍ ଗଙ୍ଗା ରାମ ହସ୍ପିଟାଲ୍ର Centre of IVF & Human Reproductionର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡା. ଅଭା ମଜୁମଦାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ମେନୋପଜ୍ ପରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେବା ଶରୀରର reproductive tractର କୌଣସି ସମସ୍ୟାର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ଏହାର କାରଣ cervix, uterus କିମ୍ବା uterine lining ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରେ।

ମେନୋପଜ୍ ପରେ ରକ୍ତସ୍ରାବର କାରଣ କ’ଣ?

୧. ଯୋନିପଥ କିମ୍ବା uterine lining ପତଳା ହେବାମେନୋପଜ୍ ପରେ estrogen ହର୍ମୋନ୍ କମିଯିବାରୁ ଯୋନିପଥ ଓ ଗର୍ଭାଶୟର lining ପତଳା ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୋଇପାରେ। ଫଳରେ ସହଜରେ bleeding ହୋଇପାରେ।

୨. ପଲିପ୍ଗର୍ଭାଶୟ କିମ୍ବା cervixରେ ହେଉଥିବା ସାଧାରଣତଃ non-cancerous growth ବା ପଲିପ୍ ଯୋଗୁଁ spotting କିମ୍ବା bleeding ହୋଇପାରେ।

୩. Endometrial Hyperplasiaଗର୍ଭାଶୟର ଭିତର lining ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମୋଟା ହେଲେ ଏହାକୁ endometrial hyperplasia କୁହାଯାଏ। କିଛି ପ୍ରକାରର hyperplasia ଭବିଷ୍ୟତରେ endometrial cancerର ଝୁମ୍ପ ବଢ଼ାଇପାରେ।

୪. ହର୍ମୋନ୍ ଥେରାପି ଓ କିଛି ଔଷଧHormone therapy କିମ୍ବା କିଛି ଔଷଧ ମଧ୍ୟ menopause ପରେ bleedingର କାରଣ ହୋଇପାରେ। କେତେକ infection ମଧ୍ୟ ଏହାର କାରଣ ହୋଇପାରେ।

କ୍ୟାନ୍ସରର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ କି?

ମେନୋପଜ୍ ପରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ bleedingendometrial cancerର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ postmenopausal bleeding ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କ୍ୟାନ୍ସର ହୋଇଛି ବୋଲି ଅର୍ଥ ନୁହେଁ। ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଥାଇପାରେ। ତେଣୁ bleedingର କାରଣ ଜାଣିବା ଏବଂ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟାକୁ rule out କରିବା ପାଇଁ ଡାକ୍ତରୀ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଜରୁରୀ।

କେଉଁ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ?

ଡାକ୍ତର ପ୍ରଥମେ bleeding କେବେ ହେଲା, କେତେ ପରିମାଣରେ ହେଲା, କେଉଁ ଔଷଧ ଚାଲିଛି ଏବଂ hormone therapy ନିଆଯାଉଛି କି ନାହିଁ ଆଦି ବିଷୟରେ ପଚାରିପାରନ୍ତି। ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ pelvic examination,transvaginal ultrasound, endometrial biopsyକିମ୍ବାhysteroscopyଭଳି ପରୀକ୍ଷା ହୋଇପାରେ।

ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା—ମେନୋପଜ୍ ପରେଥରେ ମାତ୍ର bleeding କିମ୍ବା ହାଲୁକା spotting ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ “ପୁଣି period ଆସିଗଲା” କିମ୍ବା “ବୟସ ହେତୁ ଏପରି ହେଉଛି” ବୋଲି ଅଣଦେଖା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।