୪୦ ଫୁଟ୍ର ରାବଣ, ଦେଖିବାକୁ ଜମିଲା ଭିଡ଼

ବିଜୟାଦଶମୀର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବଲାଙ୍ଗିରରେ ରାବଣ ଦହନକୁ ନେଇ ଉତ୍ସବର ମାହୋଲ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ମଇଦାନରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବିଶାଳ ରାବଣ ପ୍ରତିକୃତି ଦର୍ଶକଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ପାଲଟିଥିଲା।

ପ୍ରାୟ୪୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚ ରାବଣ ପ୍ରତିକୃତିଦହନ ହେବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ବୟସର ଲୋକେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ଶିଶୁଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୟସ୍କଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାବଣ ଦହନକୁ ନେଇ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।

ବିଜୟାଦଶମୀରେ ରାବଣ ଦହନକୁ ସାଧାରଣତଃସତ୍ୟର ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ଓ ଧର୍ମର ଅଧର୍ମ ଉପରେ ବିଜୟର ପ୍ରତୀକଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ସେହି ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ ଭାବେ ବଲାଙ୍ଗିରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆୟୋଜନ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛି।

୨୦ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଛି ପରମ୍ପରା

ଏହି ରାବଣ ଦହନ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ। ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ଏହାପ୍ରାୟ ୨୦ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ପରମ୍ପରାବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ଏହି ଆୟୋଜନରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବଢ଼ିବା ସହ ଏହା ଏକ ସାମୂହିକ ଉତ୍ସବର ରୂପ ନେଇଛି।

ପରମ୍ପରା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏହି ଆୟୋଜନ ନୂଆ ପିଢ଼ିକୁ ରାମାୟଣର କାହାଣୀ ଓ ବିଜୟାଦଶମୀର ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ସହ ପରିଚିତ କରାଇବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।

ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ। ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପୂର୍ବତନ ପାଟଣା ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ଥିଲା ଏବଂ ଚୌହାନ ଶାସନ ସହ ଏହାର ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ଓ ଲୋକପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ରହିଛି।

ରାମାୟଣ ପରମ୍ପରା ସହ ବଲାଙ୍ଗିରର ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ

ବଲାଙ୍ଗିରରେ ରାମାୟଣ ଆଧାରିତ ପରମ୍ପରାର ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ। ବଲାଙ୍ଗିର ସହରର ଜଗନ୍ନାଥପଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳରେ ରାମଲୀଳା ପରମ୍ପରା ପ୍ରାୟ୧୫୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣାବୋଲି ପୂର୍ବରୁ ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି। ରାଜପରିବାରର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ପରମ୍ପରା ସମୟ ସହିତ ଅନେକ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଦେଖିଛି।

୨୦୦୨ରେ ରାମଲୀଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୨୦୨୦ରେ ଏହାକୁ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ପରମ୍ପରା ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ପୁଣି ବଢ଼ିଥିବା ନେଇ ସେତେବେଳର ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।

ଏହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ବିଜୟାଦଶମୀର ରାବଣ ଦହନ ମଧ୍ୟ ବଲାଙ୍ଗିରର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିଥାଏ।

ଉତ୍ସବମୁଖର ପରିବେଶ, ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ରାବଣ ଦହନ ସମୟରେ ମଇଦାନ ଓ ଏହାର ଆଖପାଖରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଲୋକ ଏକାଠି ହୋଇଥିବାରୁ ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଲଟିଥିଲା। ବଡ଼ ଆକାରର ପ୍ରତିକୃତି ଦହନ ସହ ଆତସବାଜି ଆୟୋଜନ ହେଲେ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଦୂରତା ଓ ଅଗ୍ନିନିରାପତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

ଅନ୍ୟ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଏବର୍ଷ ରାବଣ ଦହନ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ରାବଣ ପୋଡ଼ି ସ୍ଥଳର ଚାରିପଟେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୁରକ୍ଷିତ ଦୂରତା, ବ୍ୟାରିକେଡିଂ, ଅଗ୍ନିଶମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ପୋଲିସ ନିୟୋଜନ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା।

ପରମ୍ପରା ସହ ଯୋଡ଼ି ହେଉଛନ୍ତି ନୂଆ ପିଢ଼ି

ରାବଣ ଦହନର ଆକର୍ଷଣ କେବଳ ବିଶାଳ ପ୍ରତିକୃତି କିମ୍ବା ଦହନର ଦୃଶ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ଆୟୋଜନ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିବା ସହ ପରମ୍ପରାକୁ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯିବାର ଅବସର ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ବଲାଙ୍ଗିରରେ ୪୦ ଫୁଟ୍ର ରାବଣ ଦହନକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ସମାଗମ ଏହି ପରମ୍ପରା ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କ ଆଗ୍ରହକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ବିଜୟାଦଶମୀର ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା ସହିତ ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତାର ମଧ୍ୟ ଏକ ଅବସର ପାଲଟିଛି।

ରାବଣ ଦହନର ଅଗ୍ନିଶିଖା ସହ ଯେଉଁ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବାର୍ତ୍ତା ଜଡ଼ିତ—ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମର ବିଜୟ—ସେହି ବାର୍ତ୍ତାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ବଲାଙ୍ଗିରବାସୀ ଏହି ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରାକୁ ଆଉ ଏକ ବର୍ଷ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।