ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଶିଶୁର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର, AIIMSର ଐତିହାସିକ ସଫଳତା

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ିଛି ଦିଲ୍ଲୀର ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ମେଡିକାଲ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ (AIIMS)। ମା’ଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଏକ ଶିଶୁର ମେରୁଦଣ୍ଡର ଗୁରୁତର ଜନ୍ମଗତ ତ୍ରୁଟିକୁ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରି ଠିକ୍ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି ଡାକ୍ତରମାନେ। ଭାରତରେ ଏହି ପ୍ରକାରର ପ୍ରଥମ ଓପନ୍ ଫିଟାଲ୍ ସର୍ଜରୀ ବୋଲି AIIMS ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ୨୫ତମ ସପ୍ତାହରେ କରାଯାଇଥିଲା। ନଭେମ୍ବର ୧୨ ତାରିଖରେ ଦିଲ୍ଲୀ AIIMSର ନ୍ୟୁରୋସାଇନ୍ସେସ୍ ସେଣ୍ଟରରେ ପ୍ରାୟ ୬ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଏହି ଜଟିଳ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥିଲା। ଏଥିରେ ୩୦ରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତର, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ନର୍ସିଂ କର୍ମଚାରୀ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ।

ଶିଶୁର କେଉଁ ସମସ୍ୟା ଥିଲା?

ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁଟି ମାଇଲୋମେନିଙ୍ଗୋସିଲ୍ (Myelomeningocele) ନାମକ ଏକ ଗୁରୁତର ଜନ୍ମଗତ ତ୍ରୁଟିରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲା। ଏହା ସ୍ପାଇନା ବିଫିଡା (Spina Bifida)ର ସବୁଠାରୁ ଗମ୍ଭୀର ରୂପ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା।

ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଠିକ୍ ଭାବେ ବିକଶିତ ହୋଇନଥାଏ। ମେରୁଦଣ୍ଡର ହାଡ଼ରେ ଏକ ଖୋଲା ସ୍ଥାନ ରହିଯାଏ ଏବଂ ମେରୁଦଣ୍ଡର ସ୍ନାୟୁ ଓ ଏହାକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ରଖୁଥିବା ଆବରଣର କିଛି ଅଂଶ ବାହାରକୁ ଆସିଯାଏ। ଏହା ଫଳରେ ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକ ଅସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି।

ଏଭଳି ସମସ୍ୟା ଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୋଡ଼ରେ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ପକ୍ଷାଘାତ, ଚାଲିବାରେ ଅସୁବିଧା, ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଅତିରିକ୍ତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଜମିବା ବା ହାଇଡ୍ରୋସେଫାଲସ୍ (Hydrocephalus) ଭଳି ଜଟିଳତା ଦେଖାଦେଇପାରେ। କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟାର କାରଣ ହୋଇଥାଏ।

ଗର୍ଭାଶୟ ଭିତରେ କିପରି ହେଲା ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର?

ସାଧାରଣତଃ ଏହି ପ୍ରକାରର ମେରୁଦଣ୍ଡ ତ୍ରୁଟିର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ କରାଯାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ହିଁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଖୋଲା ହୋଇ ରହିଥିବା ସ୍ନାୟୁ ତନ୍ତୁର ଅଧିକ କ୍ଷତିକୁ କମାଇବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥାଏ।

AIIMSର ଡାକ୍ତରୀ ଦଳ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପ୍ ଓ ନିରନ୍ତର ଅଲ୍ଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ୍ ନିରୀକ୍ଷଣ ସହାୟତାରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରିଥିଲେ। ଏଥିରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ମେରୁଦଣ୍ଡର ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ ମରାମତି କରାଯାଇଥିଲା।

ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପାଇଁ ଡାକ୍ତରୀ ଦଳକୁ ପାଞ୍ଚ ସପ୍ତାହରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ବିସ୍ତୃତ ଇମେଜିଂ, ମା’ଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ, ଆନାସ୍ଥେସିଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରର ଅଭ୍ୟାସ ଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଭାବେ କରାଯାଇଥିଲା।

୩୦ରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତର ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ସାମିଲ

ଏହି ଜଟିଳ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ୩୦ରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତର ଓ ନର୍ସିଂ କର୍ମଚାରୀ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।

ନ୍ୟୁରୋସର୍ଜରୀ ବିଭାଗର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ପ୍ରଫେସର ଦୀପକ ଗୁପ୍ତା। ମାତୃ-ଭ୍ରୂଣ ଚିକିତ୍ସା ଓ ପ୍ରସୂତି ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ ପ୍ରଫେସର ନୀନା ମାଲହୋତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରଫେସର କେ. ଅପର୍ଣ୍ଣା ଶର୍ମା।

ଏହା ସହିତ ଆନାସ୍ଥେସିଆ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ, ରେଡିଓଡାଏଗ୍ନୋସିସ୍ ଓ ନବଜାତ ଶିଶୁ ଚିକିତ୍ସା ବିଭାଗର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଏଭଳି ବହୁ ବିଭାଗୀୟ ସମନ୍ୱୟ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରକୁ ସମ୍ଭବ କରିଥିଲା।

ଏହା କ’ଣ ରୋଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିକିତ୍ସା?

AIIMSର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିକିତ୍ସାଗତ ପଦକ୍ଷେପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋଗମୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଖୋଲା ହୋଇ ରହିଥିବା ସ୍ନାୟୁ ତନ୍ତୁର ଆଗକୁ ହେବାକୁ ଥିବା କ୍ଷତିକୁ କମାଇବା, ହାଇଡ୍ରୋସେଫାଲସ୍ ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଶଣ୍ଟ୍ (Shunt) ଲଗାଇବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ କମାଇବା ଏବଂ କେତେକ ସ୍ନାୟୁଗତ ଫଳାଫଳରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁସାରେ, ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪୦ ପ୍ରତିଶତଙ୍କୁ ୧୨ ମାସ ବୟସ ସୁଦ୍ଧା ମସ୍ତିଷ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଶଣ୍ଟ୍ ଲଗାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ଜନ୍ମ ପରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ହାର ୮୨ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ତେବେ ଏହା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନର ଫଳାଫଳ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁଙ୍କ ଚିକିତ୍ସାଗତ ପରିଣାମ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ।

ମା’ ଓ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ରହିଛି ବିପଦ

ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏଥିରେ କେବଳ ଶିଶୁ ନୁହେଁ, ମା’ଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ବିପଦ ରହିଥାଏ। ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରେ ଅକାଳ ପ୍ରସବ ହେବା, ଗର୍ଭାଶୟରେ ହୋଇଥିବା କଟା ଚିହ୍ନ ସମ୍ପର୍କିତ ଜଟିଳତା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ।

ତେଣୁ ଏଭଳି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ସବୁ ଗର୍ଭବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଡାକ୍ତରମାନେ ବିସ୍ତୃତ ପରୀକ୍ଷା, ପରାମର୍ଶ ଓ ବିପଦର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାମଲାରେ ଏହାକୁ ସୁପାରିଶ କରନ୍ତି।

AIIMS ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରେ ମା’ ଓ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ବାକି ସମୟ, ପ୍ରସବ ଏବଂ ଜନ୍ମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ନିରନ୍ତର ଡାକ୍ତରୀ ନିରୀକ୍ଷଣରେ ରଖାଯିବ।

ସରକାରୀ ଯୋଜନାରେ ମାଗଣାରେ ହେଲା ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର

ଏହି ଜଟିଳ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପାଇଁ ପରିବାରକୁ କୌଣସି ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିନାହିଁ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଜନନୀ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (JSSK) ଅଧୀନରେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣାରେ କରାଯାଇଛି।

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା କେବଳ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରୁଥିବା ପରିବାରଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ଏହି ସଫଳତା ଦର୍ଶାଇଛି।

ଫୋଲିକ୍ ଏସିଡ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଡାକ୍ତରମାନେ ଏହି ଅବସରରେ ସ୍ପାଇନା ବିଫିଡା ଭଳି ଜନ୍ମଗତ ତ୍ରୁଟିର ପ୍ରତିରୋଧ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଗଠନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନ୍ୟୁରାଲ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ଗର୍ଭଧାରଣ ପରେ ପ୍ରାୟ ୨୮ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥାଏ। ଅନେକ ସମୟରେ ଏହି ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ନିଜ ଗର୍ଭଧାରଣ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାନଥାଏ।

ତେଣୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ଫୋଲିକ୍ ଏସିଡ୍ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଉପଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହା ନ୍ୟୁରାଲ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ତ୍ରୁଟିର ଆଶଙ୍କା କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।

ଭାରତରେ ଭ୍ରୂଣ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନୂଆ ଆଶା

AIIMSର ଏହି ସଫଳତା ଭାରତରେ ଭ୍ରୂଣ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଶିଶୁ ନ୍ୟୁରୋସର୍ଜରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହି ପ୍ରକାରର ଜଟିଳ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ୧୪ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ କ୍ଷମତା ବିକାଶ ଉପରେ କାମ କରାଯାଉଥିଲା ବୋଲି ଡାକ୍ତରୀ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।

AIIMSର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଉପଯୁକ୍ତ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଚିକିତ୍ସାର ଏକ ନୂଆ ବିକଳ୍ପ ଦେଇପାରେ। ତେବେ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ। ରୋଗୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥା, ମା’ଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଡାକ୍ତରୀ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଆଧାରରେ ହିଁ ଏହି ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇଥାଏ।

ଭାରତରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧାର ବିକାଶ ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା। ଏବେ ମା’ ଓ ଶିଶୁଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଆଗାମୀ ଚିକିତ୍ସା ନିରୀକ୍ଷଣ ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।