କାନ୍ଦିବା କେବଳ ଦୁଃଖର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନୁହେଁ

ସାଧାରଣତଃ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହ କାନ୍ଦିବାକୁ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଗବେଷଣା ଦେଖାଏ ଯେ ମଣିଷ ଖୁସି, ଭାବପ୍ରବଣତା, କାହାକୁ ହରାଇବାର ଦୁଃଖ, ସମ୍ପର୍କର ଚାପ, ନିରାଶା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତୀବ୍ର ଭାବନାରେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦିପାରେ।

ଲୁହ କିପରି ଆସେ?

ଭାବନାଜନିତ କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ ମସ୍ତିଷ୍କର ଭାବନା ଓ ଅଟୋନୋମିକ୍ ନର୍ଭସ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅନେକ ଅଂଶ ସକ୍ରିୟ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ଲାକ୍ରିମାଲ୍ ଗ୍ଲାଣ୍ଡରୁ ଲୁହ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ। ଗବେଷଣାରେ କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ sympathetic ଓ parasympathetic nervous systemର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଯାଇଛି।

କାନ୍ଦିଲେ କାହିଁକି ମନ ହାଲୁକା ଲାଗେ?

ଏଠାରେ ବିଜ୍ଞାନର ଉତ୍ତର ସରଳ ନୁହେଁ। କିଛି ଗବେଷଣା କାନ୍ଦିବା ପରେ self-soothing ବା ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଏ। କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ କାନ୍ଦିଲେ ମନ ଭଲ ହୋଇଯାଏ—ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

ବିଶେଷକରି କାନ୍ଦିବା ପରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ସାନ୍ତ୍ୱନା, ସାମାଜିକ ସମର୍ଥନ ଓ ସହାନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭାବନାତ୍ମକ ଭାବେ ଶାନ୍ତ କରିପାରେ।

“ଲୁହରେ ଶରୀରର ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ବାହାରିଯାଏ”—ସତ ନା ମିଥ୍ୟା?

କାନ୍ଦିବା ଦ୍ୱାରା ଲୁହ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରରୁ stress hormones କିମ୍ବା “toxins” ବାହାରିଯାଇଥାଏ ବୋଲି ଏକ ପୁରୁଣା ଧାରଣା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି “detoxification” ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ। ଗବେଷଣାରେ କାନ୍ଦିବା ଓ ମନୋଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ ଜଟିଳ ବୋଲି ଦେଖାଯାଇଛି।

ଲୁହର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ କାମ—ଯୋଗାଯୋଗ

କାନ୍ଦିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇପାରେ ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବନାତ୍ମକ ଭାବେ କଷ୍ଟରେ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଭାବନାଜନିତ ଲୁହ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ, ସହାନୁଭୂତି ଓ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବାରେ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ।

ତେବେ କାନ୍ଦିବା ଭଲ ନା ଖରାପ?

ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ କାନ୍ଦିବାକୁ ନିଜେ “ଭଲ” କିମ୍ବା “ଖରାପ” ବୋଲି ବିଚାର କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। କାନ୍ଦିବା ମଣିଷର ସାଧାରଣ ଭାବନାତ୍ମକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟକ୍ତି, ପରିସ୍ଥିତି, କାନ୍ଦିବାର କାରଣ ଏବଂ ପରେ ମିଳୁଥିବା ସାମାଜିକ ସମର୍ଥନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିପାରେ।

ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ—ଲୁହ କେବଳ ଆଖିରୁ ବାହାରୁଥିବା ପାଣି ନୁହେଁ; ଏହା ମଣିଷର ଭାବନା, ଶରୀର ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଜଟିଳ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା।