ଆମେରିକାର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନରେ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ ପାର୍ଟିର ଐତିହାସିକ ବିଜୟ ପରେ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। କଂଗ୍ରେସର ଉଭୟ ସଦନରେ ଡେମୋକ୍ରାଟମାନେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟା ହାସଲ କରିବା ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ସରକାରଙ୍କ ନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ସହ ପ୍ରଶାସନ ବିରୋଧରେ ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଡେମୋକ୍ରାଟମାନେ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।

ତେବେ କଂଗ୍ରେସରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟା ଥିବାରୁ ଡେମୋକ୍ରାଟମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସବୁ ବିଲ୍‌କୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। କାରଣ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଛି ଭିଟୋ କ୍ଷମତା। ଏହା ଆମେରିକାର ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କଂଗ୍ରେସରେ ପାରିତ ହୋଇଥିବା ବିଲ୍‌କୁ ଅଟକାଇ ପାରିବେ।

ଟ୍ରମ୍ପ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଡେମୋକ୍ରାଟଙ୍କ ବିଜୟ ପରେ ସେ ନିଜ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ Truth Socialରେ ‘VETO’ ଲେଖାଥିବା ଏକ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର କ୍ୟାପ୍‌ର ଫଟୋ ପୋଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ଏହାସହ ଭିଟୋ କ୍ଷମତାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଧିକାର ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ। ତେବେ ଆଗାମୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ କଂଗ୍ରେସରୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଲ୍‌କୁ ଭିଟୋ କରିବାରେ ବିତାଇବାକୁ ଚାହୁଁନଥିବା ମଧ୍ୟ ଟ୍ରମ୍ପ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

କିପରି କାମ କରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଭିଟୋ କ୍ଷମତା?

ଆମେରିକାର ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧, ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୭ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ଏବଂ ସିନେଟ୍‌ରେ ପାରିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଲ୍ ଆଇନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଯାଏ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ବିଲ୍‌କୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବା କିମ୍ବା ଆପତ୍ତି ସହ ପୁଣି କଂଗ୍ରେସକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ୧୦ ଦିନ ସମୟ ରହିଥାଏ। ଏହି ସମୟ ଗଣନାରେ ରବିବାରକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଏ।

ଯଦି ଟ୍ରମ୍ପ କୌଣସି ବିଲ୍‌କୁ ଭିଟୋ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ପୁଣି ଯେଉଁ ସଦନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାକୁ ଫେରିଯିବ। ତେବେ କଂଗ୍ରେସ ଚାହିଁଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଭିଟୋକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ। ଏଥିପାଇଁ ଉଭୟ ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ଓ ସିନେଟ୍‌ରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ। ସାଧାରଣତଃ ବିଲ୍ ପାରିତ କରିବା ପାଇଁ ସରଳ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଯଥେଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଭିଟୋକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସମର୍ଥନ ଦରକାର। ତେଣୁ ଡେମୋକ୍ରାଟଙ୍କ ପାଖରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଭିଟୋକୁ ରୋକିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ।

ପକେଟ୍ ଭିଟୋ: ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଆଉ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର

ସାଧାରଣ ଭିଟୋ ବ୍ୟତୀତ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପାଖରେ ପକେଟ୍ ଭିଟୋ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ୧୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିଲ୍‌ରେ ଦସ୍ତଖତ ନକରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନ ମୁଲତବୀ କରିଦିଏ, ତେବେ ସେହି ବିଲ୍ ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ପକେଟ୍ ଭିଟୋ କୁହାଯାଏ।

ସାଧାରଣ ଭିଟୋ ଭଳି ଏହାକୁ କଂଗ୍ରେସ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ବିଲ୍ ଆଗତ କରି ଉଭୟ ସଦନରେ ପାରିତ କରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବିଶେଷକରି କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନ ଶେଷ ହେବାକୁ ଥିବା ସମୟରେ ଏହି କ୍ଷମତା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ ।

ଭିଟୋ ଧମକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ରାଜନୈତିକ ଚାପ

କୌଣସି ବିଲ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ହିଁ ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜ କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର କରିବେ, ତାହା ନୁହେଁ। ବିଲ୍ ପାରିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭିଟୋ କରିବାର ଧମକ ଦେଇ ସେ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଲ୍‌ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ଡେମୋକ୍ରାଟମାନେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି।

ଏହା ସହ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ପକ୍ଷରୁ Statements of Administration Policy (SAPs) ମଧ୍ୟ ଜାରି କରାଯାଇପାରେ। ଏଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିଲ୍ ପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ସମର୍ଥନ କିମ୍ବା ବିରୋଧ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମତ ରଖାଯାଏ। ଏପରିକି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଲ୍‌କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭିଟୋ କରିବେ ବୋଲି ଚେତାବନୀ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆଇନ ପାରିତ କରିବାରେ ବାଧା ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଡେମୋକ୍ରାଟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ବିକଳ୍ପ ରହିଛି। ସେମାନେ କଂଗ୍ରେସର ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ବିରୋଧରେ ତଦନ୍ତ କରିପାରିବେ, ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଜବାବ ତଲବ କରିପାରିବେ, ସମନ୍ ଜାରି କରିପାରିବେ ଏବଂ ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ନୀତିର ସମୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ।

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଆମେରିକାରେ ଆଗାମୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ ପାର୍ଟି ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ସଂଘର୍ଷ ଆହୁରି ତୀବ୍ର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।