ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଝିଅ ଓ ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ବି ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି। UNESCOର ୨୦୨୬ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଏଜୁକେସନ୍ ମନିଟରିଂ (GEM) ରିପୋର୍ଟରେ ଏହି ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତି ୧୦୦ ଜଣ ପୁଅ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରୁଥିବା ବେଳେ ମାତ୍ର ୫୯ ଜଣ ଝିଅ ଏହା ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି।

ସହରାଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥିତି ଭିନ୍ନ

ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସହରାଞ୍ଚଳ ଭାରତରେ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଝିଅ ଓ ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ହାସଲ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ତଥ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଏହି ଅଗ୍ରଗତି ସବୁ ବର୍ଗର ପିଲାଙ୍କ ପାଖରେ ସମାନ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିନାହିଁ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ପରିବାରର ଝିଅମାନେ ଏବେ ବି ଅଧିକ ବାଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି।

କାହିଁକି ପାଠପଢ଼ା ଅଧାରୁ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି ଝିଅ?

ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତିରେ ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଛି। ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ, ସ୍କୁଲ୍କୁ ଯାତାୟାତର ସମସ୍ୟା, ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତର ଅଭାବ, ସାମାଜିକ ଚାପ ଓ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ବିବାହ ଭଳି କାରଣ ଝିଅଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଜାରି ରଖିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘରୋଇ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସହାୟତାର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ପାଠପଢ଼ାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଅଗ୍ରଗତି, କିନ୍ତୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଜରୁରୀ

UNESCOର ରିପୋର୍ଟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଅନେକ ଦେଶରେ ଝିଅ ଓ ପୁଅଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଗତ ସମାନତାରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି। ତଥାପି କେବଳ ନାମଲେଖା ବଢ଼ିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଝିଅମାନେ ଯେପରି ଶିକ୍ଷାର ଶେଷ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା, ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ, ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍କୁଲ୍ ସୁବିଧା ଓ ପରିବାରର ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ।

ଶିକ୍ଷାରେ ସମାନତା ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି, ଯାତାୟାତ ସହାୟତା, ସୁରକ୍ଷିତ ଶିକ୍ଷା ପରିବେଶ ଓ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିଥିବା ଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଯୋଡ଼ିବା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଝିଅଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ପରିବାର ଓ ସମାଜର ସମାନ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।

UNESCOର ଏହି ତଥ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଶିକ୍ଷାରେ ଅଗ୍ରଗତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଝିଅଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିବା ଏବେ ବି ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିଛି।