ପାକିସ୍ତାନର ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ତୁର୍କୀ ଏବେ ଇନ୍ଧନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଇଛି।ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ତୁର୍କୀ ଭାରତରୁ ରେକର୍ଡ ପରିମାଣର ଡିଜେଲ୍ ଆମଦାନି କରିଛି।Kpler ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରୁ ତୁର୍କୀକୁ ଡିଜେଲ୍ ଆମଦାନି ଦିନକୁ ୧,୨୦,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ରୁ ଅଧିକ ରହିଥିଲା। ୨୦୧୭ରୁ ଉପଲବ୍ଧ Kpler ତଥ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବାଧିକ ମାସିକ ସ୍ତର।

ଏହି ସମୟରେ ତୁର୍କୀର ଆମେରିକାରୁ ଡିଜେଲ୍ ଆମଦାନି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ୯୦,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପ୍ରତିଦିନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ରୁଷିଆରୁ ତୁର୍କୀର ଡିଜେଲ୍ ଆମଦାନି ଅଗଷ୍ଟରେ ପ୍ରାୟ୮୦,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପ୍ରତିଦିନକୁ ଖସିଥିଲା। ବର୍ଷର ପୂର୍ବ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ୨,୦୦,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପ୍ରତିଦିନରୁ ଅଧିକ ଥିଲା।

ରୁଷିଆଠାରୁ ତୁର୍କୀ କାହିଁକି ଦୂରେଇଲା?

ତୁର୍କୀର ଡିଜେଲ୍ ଯୋଗାଣରେ ରୁଷିଆର ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଛି। ୨୦୨୫ରେ ରୁଷିଆ ତୁର୍କୀର ଡିଜେଲ୍ ଆମଦାନିର ପ୍ରାୟ୮୫%, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୨,୮୧,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପ୍ରତିଦିନ ଯୋଗାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ ଅଗଷ୍ଟରେ ରୁଷିଆର ଅଂଶ ପ୍ରାୟ ୨୦%କୁ ଖସିଥିବା Kpler ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ରୁଷିଆର ରିଫାଇନେରୀ ଉପରେ ୟୁକ୍ରେନ୍ର ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଦେଶର ଘରୋଇ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ରୁଷିଆ ଡିଜେଲ୍ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଥିଲା। ଫଳରେ ତୁର୍କୀକୁ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଣକାରୀ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟ ଏକ କାରଣ

କେବଳ ରୁଷିଆ ନୁହେଁ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ରିଫାଇନେରୀ ଓ ଶିପିଂ ରୁଟ୍ରେ ମଧ୍ୟ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଯୁଦ୍ଧଜନିତ କ୍ଷତିରେ କିଛି ରିଫାଇନେରୀର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେStrait of Hormuzଦେଇ ଇନ୍ଧନ ପରିବହନ ମଧ୍ୟ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ଡିଜେଲ୍ ବଜାରରେ ଯୋଗାଣ

ଚାପ ବଢ଼ିଛି।

ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ତୁର୍କୀ ରୁଷିଆ ବାହାରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଡିଜେଲ୍ ଆଣିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏଠାରେ ଭାରତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଣକାରୀ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି।

ଭାରତରୁ ଡିଜେଲ୍ ରପ୍ତାନି କାହିଁକି ବଢ଼ିଲା?

ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ବହୁ ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତେଲ ଆମଦାନି କରେ। କିନ୍ତୁ ଦେଶର ବଡ଼ ରିଫାଇନିଂ କ୍ଷମତା ଥିବାରୁ ଆମଦାନି ହୋଇଥିବା crude oilକୁ ଡିଜେଲ୍, ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଭଳି refined petroleum productsରେ ପରିଣତ କରି ବିଶ୍ୱ ବଜାରକୁ ରପ୍ତାନି କରିପାରେ।

Crisil Intelligence ଅନୁସାରେ,ଏପ୍ରିଲ୍-ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ଭାରତର petroleum exports ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ୪୬% ବଢ଼ିଛି। ଏହି ବୃଦ୍ଧିରେ ନୂଆ ବିଦେଶୀ ବଜାରକୁ ରପ୍ତାନି ବଢ଼ିବା ଏବଂ ରୁଷିଆ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୋଗାଣ ବାଧାର ଭୂମିକା ରହିଛି।

ଭାରତ ସମ୍ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ବଜାରକୁ refined petroleum products ପଠାଇବାରେ ନିଜର ରିଫାଇନିଂ କ୍ଷମତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ତୁର୍କୀ ଏହି ବିକଳ୍ପ ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ତବ୍ୟ ହୋଇଛି।

ରୁଷିଆର crude ଓ ଭାରତର refined fuelର ସମ୍ପର୍କ

୨୦୨୨ ପରଠାରୁ ଭାରତ ରୁଷିଆରୁ ଅଧିକ crude oil କିଣିଆସୁଛି। ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନେରୀଗୁଡ଼ିକ crude oilକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରି refined products ତିଆରି କରନ୍ତି। ଏହି products ପରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ବିକ୍ରି ହୋଇପାରେ।

ତେଣୁ ଭାରତ ରୁଷିଆରୁ crude କିଣୁଛି ଏବଂ ସେହି crudeରୁ ତିଆରି refined petroleum products ବିଶ୍ୱ ବଜାରକୁ ରପ୍ତାନି କରୁଛି—ଏହି ଦୁଇଟି ବାଣିଜ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରି ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ରିଫାଇନ୍ ହେବା ପରେ diesel ଏକ globally traded petroleum product ହୋଇଯାଏ, ଯାହାର ଗନ୍ତବ୍ୟ ଚାହିଦା, ମୂଲ୍ୟ, freight cost ଓ ଯୋଗାଣ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ।

ଆମେରିକାର ନୀତିର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି କି?

ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ରୁଷିଆରୁ crude oil କିଣୁଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆମେରିକାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚାପ ଓ ଶୁଳ୍କ ନୀତି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ତେଲ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।

ତେବେ ତୁର୍କୀର ଭାରତରୁ ଡିଜେଲ୍ କିଣିବାର ତତ୍କାଳିକ କାରଣ ଭାବେରୁଷିଆର ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଯୋଗାଣ ବାଧାଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

ଭାରତ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

ତୁର୍କୀରୁ ଭାରତୀୟ ଡିଜେଲ୍ ପ୍ରତି ବଢ଼ିଥିବା ଚାହିଦା ବିଶ୍ୱ refined-fuel ବଜାରରେ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନେରୀଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ଯୋଗାଣ କମିବା ସମୟରେ ଭାରତ ନିଜର ରିଫାଇନିଂ କ୍ଷମତା ମାଧ୍ୟମରେ ବିକଳ୍ପ ବଜାରକୁ refined fuel ଯୋଗାଇପାରୁଛି। Crisil ମଧ୍ୟ ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଭାରତର petroleum exportsର ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନୂଆ ବଜାର ଓ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ବାଧା ସହ ଯୋଡ଼ିଛି