କେଉଁ ତଥ୍ୟ ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି?

ପ୍ରାଥମିକ ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ନାମ, ଲିଙ୍ଗ, ରେଜିଷ୍ଟର୍ଡ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର, ଜନ୍ମତାରିଖ, ଇ-ମେଲ୍ ଠିକଣା, ଘର ଠିକଣା, ବ୍ରାଞ୍ଚ ତଥ୍ୟ, Customer Information File (CIF) ଆଇଡି, Lead ID ଏବଂ ଲୋନ୍/ଲିଡ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ମେଟାଡାଟା ରହିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଏହି ତଥ୍ୟ ମାତ୍ରରେ କେହି ତୁରନ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାରୁ ଟଙ୍କା ଉଠାଇପାରିବେ କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ନାମରେ ଲୋନ୍ ନେଇପାରିବେ। ଏଭଳି ତଥ୍ୟକୁ ଅପରାଧୀମାନେ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଭାବରେ ନକଲି ପରିଚୟ ତିଆରି, ଫିଶିଂ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧିକାରୀ ସାଜି ଠକେଇ କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରନ୍ତି।

ଆପଣଙ୍କ ନାମରେ ନକଲି ଲୋନ୍ ନିଆଯାଇଛି କିପରି ଜାଣିବେ?

SBI ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏବେ ସବୁଠୁ ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ ହେଉଛି ନିଜ କ୍ରେଡିଟ୍ ରିପୋର୍ଟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା। ରିପୋର୍ଟରେ ନିଜେ ନ କରିଥିବା କୌଣସି ଲୋନ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ, କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ କିମ୍ବା ଅଜଣା credit enquiry ଦେଖାଯାଉଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖନ୍ତୁ।

ଅଜଣା credit enquiry ଦେଖାଗଲେ ତାହା ସବୁବେଳେ ଠକେଇର ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯଦି ସେହି ଲୋନ୍ କିମ୍ବା କ୍ରେଡିଟ୍ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ lender ଓ credit information company ନିକଟରେ ତୁରନ୍ତ ଅଭିଯୋଗ କରି ଏଣ୍ଟ୍ରିଟିକୁ ଯାଞ୍ଚ/ବିବାଦ କରନ୍ତୁ। ଅଭିଯୋଗର କପି ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦଲିଲ୍ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।

ଫୋନ୍ କିମ୍ବା ମେସେଜ୍ ଆସିଲେ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ

ଡାଟା ଲିକ୍ ପରେ ଠକେଇର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ହେଉଛି targeted phishing। ଠକମାନେ ଆପଣଙ୍କ ନାମ, ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର, ଠିକଣା କିମ୍ବା ଲୋନ୍ ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ସତ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଜାଣି ନିଜକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଇପାରନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ଫୋନ୍‌ଟି ପ୍ରକୃତ ବ୍ୟାଙ୍କ କଲ୍ ଭଳି ଲାଗିପାରେ।

ତେଣୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ OTP, UPI PIN, ATM PIN, ପାସୱାର୍ଡ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଗୁପ୍ତ banking credentials ଫୋନ୍‌ରେ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍‌ରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ କୌଣସି caller କହିଲେ remote-access application ମଧ୍ୟ install କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ବ୍ୟାଙ୍କ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ

କେବଳ credit report ନୁହେଁ, ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ ଓ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍‌କୁ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଜରୁରୀ। ଅଜଣା ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ କିମ୍ବା ଲୋନ୍ ସମ୍ପର୍କିତ କୌଣସି ଅସାମାନ୍ୟ ଗତିବିଧି ଦେଖିଲେ SBIକୁ ତୁରନ୍ତ ଜଣାନ୍ତୁ। ସାଇବର ଆର୍ଥିକ ଠକେଇ ସନ୍ଦେହ ହେଲେ ୧୯୩୦ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍‌ରେ ରିପୋର୍ଟ କରିବା ସହ National Cyber Crime Reporting Portalରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇପାରେ।

କ୍ରେଡିଟ୍ ସ୍କୋର ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ?

ଯଦି ଠକେଇ କରି କାହାରୋ ନାମରେ ଲୋନ୍ ଖୋଲାଯାଏ ଏବଂ ତାହାର ରିପେମେଣ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସେହି ଭୁଲ୍ ଋଣ ରେକର୍ଡ ଗ୍ରାହକଙ୍କ credit profileକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ଅଜଣା loan account କିମ୍ବା enquiry ଦେଖାଗଲେ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା ନକରି ତୁରନ୍ତ dispute କରିବା ଜରୁରୀ।

ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର SBI ଘଟଣାରେ କୌଣସି ଗ୍ରାହକଙ୍କ ନାମରେ ବାସ୍ତବରେ ନକଲି ଲୋନ୍ ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ। ଡାଟାର ପ୍ରକୃତି, ଉତ୍ସ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସର ନେଇ SBIର ତଦନ୍ତ ଜାରି ରହିଛି।

SBI ଗ୍ରାହକ କଣ କରିବେ—ସଂକ୍ଷେପରେ

• ନିଜ credit report ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

• ଅଜଣା loan account କିମ୍ବା credit enquiry ଖୋଜନ୍ତୁ।

• ଅଜଣା entry ମିଳିଲେ lender ଓ credit bureauକୁ dispute କରନ୍ତୁ।

• ବ୍ୟାଙ୍କ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ ଓ transaction history ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

• OTP, PIN, password କାହାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

• ଅଜଣା link କିମ୍ବା remote-access app ଠାରୁ ଦୂରେ ରୁହନ୍ତୁ।

• ଠକେଇ ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ୧୯୩୦ରେ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, SBIର ତଦନ୍ତ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ ଡାଟା ଲିକ୍‌ର ପୂରା ପରିମାଣ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେବା ଏବେ ଶୀଘ୍ର ହେବ।