ମୁମ୍ବାଇ:2026ରେ ଭାରତୀୟ ରୁପି ଅନେକଥର record low ନିକଟକୁ ଯାଇଥିବା ପରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ₹95.8–₹96 ପ୍ରତି US dollar ରେଞ୍ଜରେ ଚଳାଚଳ କରୁଛି। ବଡ଼ dollar inflows ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ରୁପିକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିପାରିନାହିଁ।

Forex reserves ବଢ଼ିଲା, କିନ୍ତୁ rupee କାହିଁକି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉନାହିଁ?

September ଆରମ୍ଭରେ Indiaର foreign exchange reserves record$785.71 billionପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହାର ବଡ଼ ଅଂଶ RBIର special FCNR(B) deposit scheme ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା dollar inflows ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏହି scheme ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ$136 billionରେକର୍ଡ inflow ଆସିଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ହେଉଛି—ଏହି dollar inflowsର ବଡ଼ ଅଂଶ open forex marketରେ ବିକ୍ରି ହୋଇନଥାଏ। Banks ଏହି dollarsକୁ RBI ସହ swap କରୁଥିବାରୁ reserve number ବଢ଼ୁଛି, କିନ୍ତୁ marketରେ dollar supply ସେହି ଅନୁପାତରେ ବଢ଼ୁନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ rupee ଉପରେ immediate appreciation pressure ତିଆରି ହେଉନାହିଁ।

₹96 ହୋଇପାରେ key level

Recent market tradingରେ rupee ବାରମ୍ବାର ₹96 ପ୍ରତି dollar ନିକଟକୁ ଯାଇଛି। September 25ରେ rupee intraday ₹95.94 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ likely RBI intervention ପରେ ₹95.81ରେ close କରିଥିଲା।

Market participantsଙ୍କ ମତରେ RBI ₹96 levelରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ନିକଟ ଅବଧିରେ ସହଜରେ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ସେହିକାରଣରୁ ₹96କୁ short-term psychological ଏବଂ intervention level ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।

Crude oil ରୁପି ଉପରେ ବଡ଼ ଚାପ

India ବଡ଼ ପରିମାଣରେ crude oil import କରୁଥିବାରୁ oil prices ବଢ଼ିଲେ dollar demand ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ। Recent periodରେ Brent crude ପ୍ରାୟ$100–$105 per barrelଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବାରୁ importer demand, ବିଶେଷକରି oil companiesର dollar demand, rupeeର appreciationକୁ ସୀମିତ କରୁଛି।

ଉଚ୍ଚ oil prices imported inflationକୁ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇପାରେ ଏବଂ Indiaର trade balance ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।

RBI intervention କ’ଣ କରୁଛି?

RBI state-run banks ମାଧ୍ୟମରେ dollars ବିକ୍ରି କରି rupeeର sharp fallକୁ ରୋକୁଥିବା market participants କହିଛନ୍ତି। ସେହିପରି forex swaps ଓ bond sales ମାଧ୍ୟମରେ systemର excess rupee liquidityକୁ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରୁଛି।

RBIର ଏହି interventionର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ rupeeକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ exchange rateରେ ରଖିବା ନୁହେଁ, ବରଂ excessive volatilityକୁ ରୋକିବା।

ବଡ଼ reserve ମାନେ strong rupee ନୁହେଁ

Record forex reserves Indiaକୁ external shocks ସମୟରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ buffer ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ reserve ବଡ଼ ହେଲେ ରୁପି ଆପେଆପେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ—ଏହା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Currency movement ଉପରେ crude oil prices, trade deficit, foreign portfolio flows, US interest rates, dollar index ଓ importer demand ପରି ଅନେକ factor ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। Analystsଙ୍କ ମତରେ reserves rupeeର ଦ୍ରୁତ ପତନକୁ slow କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ fundamental pressureକୁ ସବୁବେଳେ reverse କରିପାରେ ନାହିଁ।

Near termରେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?

Recent market expectations ଅନୁସାରେ rupee₹95.30–₹96ପ୍ରତି dollar ରେଞ୍ଜରେ trade କରିପାରେ। Oil prices ଏବଂ portfolio inflows ଏହି rangeକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ମୁଖ୍ୟ factor ହେବ।

ଏହା କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ exchange-rate prediction ନୁହେଁ; currency market ଦ୍ରୁତ ବଦଳିପାରେ ଏବଂ crude oil, global rates କିମ୍ବା RBI interventionରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ rupee ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର move କରିପାରେ।