ଅର୍ଥନୀତିରେ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇବେ ରବର୍ଟ ହଲ୍ ଓ ମାଇକେଲ୍ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡ; ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ଗବେଷଣାକୁ ସମ୍ମାନ

ଷ୍ଟକହୋମ୍:୨୦୨୬ ମସିହାର ଅର୍ଥନୀତି ବିଜ୍ଞାନର ନୋବେଲ୍ ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ ରବର୍ଟ ଇ. ହଲ୍ ଓ ମାଇକେଲ୍ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡଙ୍କ ନାମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମାକ୍ରୋଇକୋନୋମିକ୍ ମଡେଲ୍ର ମୂଳଭିତ୍ତି ବିକାଶରେ ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି। ସୋମବାର, ୧୨ ଅକ୍ଟୋବରରେ ରୟାଲ୍ ସ୍ୱିଡିଶ୍ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ ପକ୍ଷରୁ ବିଜେତାଙ୍କ ନାମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।

ଏହି ଗବେଷଣା ସରକାର ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ବେକାରି, ଅର୍ଥନୈତିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ଝଟ୍କାର ପ୍ରଭାବ ବୁଝିବା ସହ ଉପଯୁକ୍ତ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାରେ ସହାୟତା କରିଛି।

କାହିଁକି ମିଳିଲା ଏହି ପୁରସ୍କାର?

ରବର୍ଟ ଇ. ହଲ୍ ଓ ମାଇକେଲ୍ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡଙ୍କୁ “ମାକ୍ରୋଇକୋନୋମିକ୍ ସ୍ଥିରତାର ମାଇକ୍ରୋଇକୋନୋମିକ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି” ସମ୍ପର୍କିତ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି।

ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି କାହିଁକି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼େ, କାହିଁକି ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଦେଖାଦିଏ ଏବଂ ସରକାର କିମ୍ବା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଲୋକଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ, ସଞ୍ଚୟ, ନିବେଶ ଓ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଏ—ଏସବୁ ବୁଝିବାରେ ଏହି ଗବେଷଣା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ମାଇକ୍ରୋଇକୋନୋମିକ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି କହିଲେ ପରିବାର, ଗ୍ରାହକ, କମ୍ପାନୀ ଓ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବୁଝାଏ। ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ତାହା ମାକ୍ରୋଇକୋନୋମିକ୍ ମଡେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଯାଏ।

ସରକାର ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଜରୁରୀ ଏହି ଗବେଷଣା?

କୌଣସି ଦେଶରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବଢ଼ିଲେ ଲୋକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିଯାଏ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଅର୍ଥନୈତିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଆସିଲେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ନିବେଶ କମାଇପାରନ୍ତି ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସରକାର ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ସୁଧ ହାର, ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୀତିଗତ ପଦକ୍ଷେପ ବିଷୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼େ।

ହଲ୍ ଓ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡଙ୍କ ଗବେଷଣା ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ମାନଙ୍କୁ ଏକ ମଜବୁତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗତ ଆଧାର ଦେଇଛି। ଏହା ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକଙ୍କୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉତ୍ଥାନ-ପତନର ପ୍ରଭାବ କମାଇବା ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସ୍ଥିରତା ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସହାୟତା କରେ।

ତେବେ ଏପରି ମଡେଲ୍ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆକଳନ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏହା ଅର୍ଥନୀତିର ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

କିଏ ରବର୍ଟ ଇ. ହଲ୍?

ରବର୍ଟ ଇ. ହଲ୍ ଆମେରିକାର ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ ଏବଂ ଷ୍ଟାନଫୋର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତାଙ୍କ ଗବେଷଣାରେ ଉପଭୋଗ, ନିଯୁକ୍ତି, ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି ଭଳି ବିଷୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଲୋକମାନେ କିପରି ଖର୍ଚ୍ଚ କରନ୍ତି ଓ ସଞ୍ଚୟ କରନ୍ତି, ସେହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମଗ୍ର ଅର୍ଥନୀତିରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଏ—ଏହା ତାଙ୍କ ଗବେଷଣାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ।

ଅର୍ଥନୀତିର ବ୍ୟବହାରିକ ସମସ୍ୟାକୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବାରେ ହଲ୍ଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚିତ ହୋଇଆସିଛି।

କିଏ ମାଇକେଲ୍ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡ?

ମାଇକେଲ୍ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡ ଆମେରିକାର ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ ଏବଂ ନ୍ୟୁୟର୍କର କଲମ୍ବିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଜଡ଼ିତ। ମୁଦ୍ରାନୀତି, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅର୍ଥନୀତିକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ତାଙ୍କ ଗବେଷଣା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ସୁଧ ହାର ବଦଳାଇଲେ ପରିବାର ଓ ବ୍ୟବସାୟର ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ ଏବଂ ତାହା ଦରଦାମ୍ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଏ, ଏହା ବୁଝିବାରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅବଦାନ ରଖିଛି।

ପୁରସ୍କାର ରାଶି କେତେ?

ଅର୍ଥନୀତି ବିଜ୍ଞାନର ୨୦୨୬ ପୁରସ୍କାରର ମୋଟ ରାଶି ୧୨ ନିୟୁତ ସ୍ୱିଡିଶ୍ କ୍ରୋନା। ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ବିନିମୟ ହାର ଅନୁଯାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ। ଡିସେମ୍ବର ୧୦ରେ ଆଲ୍ଫ୍ରେଡ୍ ନୋବେଲ୍ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ ସମାରୋହ ହେବ।

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଅର୍ଥନୀତି ବିଜ୍ଞାନର ଏହି ସମ୍ମାନ ଆଲ୍ଫ୍ରେଡ୍ ନୋବେଲ୍ଙ୍କ ମୂଳ ପାଞ୍ଚଟି ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ସ୍ୱିଡେନ୍ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ Sveriges Riksbank ୧୯୬୮ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା ଏବଂ ୧୯୬୯ରୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନର ଗୁରୁତ୍ୱ

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏବେ ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା, ସୁଧ ହାରର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସାମ୍ନା କରୁଛି। ଏପରି ସମୟରେ ଅର୍ଥନୀତିର ଉତ୍ଥାନ-ପତନକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ହଲ୍ ଓ ଉଡ଼ଫୋର୍ଡଙ୍କ ଗବେଷଣାର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି।

ଏହି ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଥନୀତିର ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଗବେଷଣାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଉଜାଗର କରିଛି।

ସୂତ୍ର: Reuters, Associated Press ଓ Royal Swedish Academy of Sciences।