ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ଦେଶର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ RBI ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ବଜାରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ କରିଛି। ଟଙ୍କାର ଅତ୍ୟଧିକ ଅବମୂଲ୍ୟାୟନକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଡଲାର ଚାହିଦାର ଚାପ କମାଇବା ପାଇଁ ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ରେ RBI ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ଘୋଷଣା କରିଛି।

ମାସକରେ ୫୨ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର କମିଲା ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର

ଟାଇମ୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୪ରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ୭୮୫.୭ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ଥିଲା। ଅକ୍ଟୋବର ୨ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ପ୍ରାୟ ୭୩୪ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଭଣ୍ଡାରରୁ ପ୍ରାୟ ୫୨ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର କମିଛି।

ଏହି ହ୍ରାସର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି ଟଙ୍କାକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବା ପାଇଁ RBIର ଡଲାର ବିକ୍ରି ଓ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ବଜାରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ। ତେଣୁ ଭଣ୍ଡାର ହ୍ରାସକୁ କେବଳ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରାର ଅଭାବ ବୋଲି ବୁଝିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ବଜାର ସ୍ଥିରତା ପଦକ୍ଷେପର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ତୈଳ କମ୍ପାନୀଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଡଲାର ଯୋଗାଇବ RBI

RBI ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍, ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (HPCL) ଓ ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (BPCL)କୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନି ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ଡଲାର ଯୋଗାଇବାକୁ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ନିୟମିତ ଡଲାର ଚାହିଦା ଖୋଲା ବଜାର ଉପରେ ପକାଉଥିବା ଚାପ କମିପାରେ।

ଭାରତ ନିଜର ଅଧିକାଂଶ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନି କରୁଥିବାରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ବଢ଼ିଲେ ଡଲାରର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହା ଟଙ୍କା ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।

ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା କାରବାରରେ ନୂଆ କଟକଣା

RBI ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ Foreign Exchange Risk Reserve (FERR) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ କରିଛି। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମାରୁ ଅଧିକ ଡଲାର କିଣିବା ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି କାରବାରରେ ଏହା ଲାଗୁ ହେବ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା କାରବାରରେ ଝୁମ୍ପ ପରିଚାଳନାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଓ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଚାପ ପକାଉଥିବା କଳ୍ପନାମୂଳକ କାରବାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।

ଏହା ସହ ଆଧାରଭୂତ ଆର୍ଥିକ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରମାଣ ବିନା ଡେରିଭେଟିଭ୍‌ କାରବାରର ସୀମା ୧୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାରରୁ ୫ ନିୟୁତ ଡଲାରକୁ କମାଯାଇଛି। ବାତିଲ୍ ହୋଇଥିବା କିଛି ଚୁକ୍ତିକୁ ପୁନର୍ବାର ବୁକ୍ କରିବା ଓ ଏକେ ଝୁମ୍ପ ପାଇଁ ଏକାଧିକ ହେଜିଂ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ କଡ଼ା କରାଯାଇଛି।

ଟଙ୍କା ଉପରେ ଚାପ କାହିଁକି ବଢ଼ୁଛି?

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଭୂରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା, ଉଚ୍ଚ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର, ଆମେରିକୀୟ ଟ୍ରେଜେରି ବଣ୍ଡ୍‌ର ଅଧିକ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାରରୁ ବିଦେଶୀ ନିବେଶକଙ୍କ ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଟଙ୍କାକୁ ଚାପରେ ରଖିଛି। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅନିଶ୍ଚିତତା ବଢ଼ିଲେ ନିବେଶକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଡଲାର ଭଳି ସୁରକ୍ଷିତ ମୁଦ୍ରାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରିପାରନ୍ତି।

ଅକ୍ଟୋବରରେ ଟଙ୍କା ଡଲାର ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ ୯୬.୭୩ ସ୍ତରକୁ ଖସିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହା ମଧ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ବଜାରରେ ଚାପର ସଙ୍କେତ।

ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରର ହ୍ରାସ ନେଇ କ’ଣ ଜାଣିବା ଜରୁରୀ?

ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ଦେଶକୁ ଆମଦାନି ଖର୍ଚ୍ଚ ମେଣ୍ଟାଇବା, ବିଦେଶୀ ଦେୟ ପରିଚାଳନା ଓ ଆର୍ଥିକ ଅସ୍ଥିରତା ସମୟରେ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇଥାଏ। ଭଣ୍ଡାରରେ ହ୍ରାସ ହେବା ନଜର ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଘଟଣା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ଏକାକୀ ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସ୍ଥିତି ଦୁର୍ବଳ ହେବାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପ୍ରମାଣ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଭଣ୍ଡାରର ମୋଟ ସ୍ତର, ଆମଦାନି କଭର୍, ବିଦେଶୀ ଋଣ ଓ RBIର ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ମଧ୍ୟ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

RBIର ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କାର ଅତ୍ୟଧିକ ଅସ୍ଥିରତା କମାଇବା ଓ ବଜାରରେ ଡଲାର ଚାହିଦାର ଚାପ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ତେବେ ଟଙ୍କାର ଭବିଷ୍ୟତ ଗତି ତୈଳ ଦର, ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରବାହ ଓ ବିଶ୍ୱ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭର କରିବ।