ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମିଳୁଥିବା ବଡ଼ ଦାନର ପରିମାଣ ବଢ଼ୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅର୍ଥର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ଦେଶର କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଯଥା IIT, IIM ଓ କେତେକ ନାମୀ ଘରୋଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ମିଳୁଛି। ଦେଶରେ ଧନୀ ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଓ ବିଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ପେସାଦାରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଏହାର ଲାଭ ପାଉନାହାନ୍ତି।

India Todayର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ପଛରେ କେବଳ ଦାନ କରିବାକୁ ଲୋକଙ୍କ ଅନିଚ୍ଛା ନୁହେଁ; ଦାନ ହୋଇଥିବା ଅର୍ଥକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିବାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। 

ବଡ଼ ଦାନ, କିନ୍ତୁ ସୀମିତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ

BITS Pilaniର ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ରୀ ରେବତୀ ଆଦ୍ୱୈତୀ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜୀବନ ମୁଲଗୁଣ୍ଡ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ ପରିବାରର ଯୋଗ୍ୟ ମହିଳା ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ବୃତ୍ତି ପାଇଁ ୧ ନିୟୁତ ଡଲାରର ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେହିପରି ଭାରତୀୟ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ଦାତା ଅନୁରାଧା ଓ ବିକାଶ ସିହ୍ନା ଆମେରିକାର University of North Texasକୁ ୨୦ ନିୟୁତ ଡଲାର ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି।

ଏହି ଅର୍ଥ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି, ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ପଦବୀ, ଉଦ୍ୟମିତା ଓ ଗବେଷଣା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷାଗତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସ୍ଥାୟୀ ପାଣ୍ଠି ଗଠନରେ ସହାୟକ ହେବ। ତେବେ ଏପରି ଦାନର ଲାଭ ଦେଶର ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ସରକାରୀ କଲେଜ ଓ ଛୋଟ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନକୁ ସମାନ ଭାବେ ମିଳୁନାହିଁ।

ଗ୍ରାଣ୍ଟ ଓ ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?

ଗ୍ରାଣ୍ଟ (Grant): ଏହା ସାଧାରଣତଃ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଗବେଷଣା, ଭିତ୍ତିଭୂମି କିମ୍ବା ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ସମୟସୀମା ଶେଷ ହେଲେ ଏହି ଅର୍ଥର ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇପାରେ।

ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ (Endowment): ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ପାଣ୍ଠି। ଏଥିରେ ମୂଳଧନକୁ ସାଧାରଣତଃ ନିବେଶ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଥିରୁ ମିଳୁଥିବା ଆୟକୁ ଦାତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଠିକ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଏକ ଦାନ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି, ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନକୁ ସହାୟତା କରିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ମୂଳଧନର ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ପଷ୍ଟ ନିବେଶ ନୀତି, ନିୟମିତ ଅଡିଟ୍ ଓ ଦାତାଙ୍କୁ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ ଆବଶ୍ୟକ। 

ଦାତାଙ୍କ ଭରସା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

କୌଣସି ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନକୁ ବଡ଼ ଦାନ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଦାତାମାନେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଯେ ଅର୍ଥ କିପରି ପରିଚାଳିତ ହେବ, କେଉଁ କାମରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ଦାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ କି ନାହିଁ।

ଏଥିପାଇଁ ପାଣ୍ଠିର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହିସାବ, ପେସାଦାର ନିବେଶ ପରିଚାଳନା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦାୟିତ୍ୱ ବଣ୍ଟନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆର୍ଥିକ ରିପୋର୍ଟ ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ନେତୃତ୍ୱ ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେପରି ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ରହିବ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।

ଭାରତରେ ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ସମନ୍ୱିତ ଆଇନ ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ଆଇନ, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ନିଜସ୍ୱ ନିୟମ ଓ ବିଦେଶୀ ଅନୁଦାନ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମ ଏହାର ପରିଚାଳନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। NITI Aayog ମଧ୍ୟ ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ପେସାଦାର ପାଣ୍ଠି ପରିଚାଳନା ଓ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ନିବେଶ ଯୋଜନାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି। 

ସରକାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କାହିଁକି ପଛରେ?

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପାଖରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ର ନେଟୱର୍କ, ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ଦଳ ଓ ଦାନ ପରିଚାଳନାର ଦକ୍ଷତା ନାହିଁ। ଏହା ଫଳରେ ଦାନ ସଂଗ୍ରହରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଧିକ ସୁବିଧା ପାଉଛନ୍ତି।

ତେବେ ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଦାନକୁ ସରକାରୀ ଅର୍ଥର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବିଶେଷ କରି ସରକାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ କଲେଜ ପାଇଁ ନିୟମିତ ସରକାରୀ ପାଣ୍ଠି ଆବଶ୍ୟକ। ଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଅତିରିକ୍ତ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି, ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ମୂଳ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣର ଦାୟିତ୍ୱ ଏହା ନେଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଆଗକୁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?

ଭାରତରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦାନର ସଂସ୍କୃତିକୁ ବ୍ୟାପକ କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦାତାଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିବା, ପାଣ୍ଠିର ସ୍ୱଚ୍ଛ ପରିଚାଳନା ଓ ନିୟମିତ ହିସାବ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଜବୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ସହ ରାଜ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ସରକାରୀ କଲେଜଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ର ଓ ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥା ସହ ଯୋଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଭାରତରେ ଦାନ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ଓ ଇଚ୍ଛା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଶିକ୍ଷାଗତ ଲାଭରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।