ଅଗଷ୍ଟରେ କେତେ ଡଲାର କିଣିଲା RBI?

RBIର ମାସିକ ବୁଲେଟିନ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗଷ୍ଟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ପଟ୍ ଫରେନ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ବଜାରରେ୭୪.୪୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର କିଣିଥିବାବେଳେ ୩୧.୨୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର ବିକ୍ରି କରିଥିଲା। ଫଳରେ ନେଟ୍ କିଣା ପରିମାଣ ୪୩.୨୬ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଜୁଲାଇରେ RBI ୧୮.୬୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର ନେଟ୍ କିଣିଥିଲା। ଜୁନ୍ରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ୫୬୧ ମିଲିୟନ ଡଲାର ନେଟ୍ କିଣା କରିଥିଲା। ତେଣୁ ଜୁନ୍ରୁ ଅଗଷ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମାଗତ ତୃତୀୟ ମାସରେ RBI ନେଟ୍ ଡଲାର କ୍ରେତା ରହିଛି।

FCNR(B) ସ୍ୱାପ୍ ଯୋଜନାର ବଡ଼ ଭୂମିକା

RBIର ରେକର୍ଡ ଡଲାର କିଣା ପଛରେ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛିFCNR(B) ଜମା ଏବଂ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସ୍ୱାପ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଏହି ବିଶେଷ concessional swap facility ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ବିଦେଶରୁ ଡଲାର ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେହି ଡଲାର RBI ନିକଟକୁ ସ୍ୱାପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଫେରିଥିଲା।

RBI ଏହି ସୁବିଧାର ଅବଧିକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗୁଆଡ଼ିସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ରୁ ଅଗଷ୍ଟ ୩୧କରିଥିଲା। ଅଗଷ୍ଟ ୧୪ ସୁଦ୍ଧା ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ୫୨.୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୋବିଲାଇଜ୍ କରିଥିଲେ।

FY27ରେ RBI ନେଟ୍ ଡଲାର କ୍ରେତା

୨୦୨୬-୨୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ RBIର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ବଜାର ଅଭିମୁଖ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏପ୍ରିଲ ଓ ମେ’ରେ RBI ନେଟ୍ ଡଲାର ବିକ୍ରି କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜୁନ୍ରୁ ଏହା ନେଟ୍ କ୍ରେତା ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଜୁଲାଇ-ଅଗଷ୍ଟରେ କିଣା ପରିମାଣ ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ିଥିଲା।

ଅଗଷ୍ଟ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା FY27ରେ RBIର ସଂଚିତ ନେଟ୍ ଡଲାର କିଣା୪୭.୪୩ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଜୁଲାଇ ଶେଷରେ ଏହା ୪.୧୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିଲା। ଏହି ରାଶି FY26ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷରେ ହୋଇଥିବା ୫୩.୧୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ନେଟ୍ ବିକ୍ରିର ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପ୍ରାୟ ପୂରଣ କରିଦେଇଛି।

ଫରୱାର୍ଡ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ରେକର୍ଡ

RBIର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ବଜାର ଅପରେସନ୍ର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାରନେଟ୍ ଫରୱାର୍ଡ ଶର୍ଟ୍ ପୋଜିସନ୍। ଅଗଷ୍ଟ ଶେଷରେ ଏହା ରେକର୍ଡ୨୦୦.୦୬ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଜୁଲାଇ ଶେଷରେ ଏହି ପୋଜିସନ୍ ୧୩୬.୭୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ମାସରେ ପ୍ରାୟ ୬୩.୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି।

ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ସ୍ପଟ୍ ବଜାରରେ ବଡ଼ ପରିମାଣର ଡଲାର କିଣିବା ସହିତ RBI ଫରୱାର୍ଡ ମାର୍କେଟ୍ରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଅପରେସନ୍ କରୁଛି। ଏହି ରଣନୀତିର ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରବାହକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଟଙ୍କାର ଅସ୍ଥିରତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବା।

ରେକର୍ଡ ଡଲାର କିଣା ସତ୍ତ୍ୱେ କାହିଁକି ରିଜର୍ଭ ବଢ଼ିଲା ନାହିଁ?

ରେକର୍ଡ ନେଟ୍ ଡଲାର କିଣା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସମାନ ଅନୁପାତରେ ଭାରତର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ରିଜର୍ଭ ବଢ଼ିନାହିଁ। କାରଣ RBI ସମାନ ସମୟରେ ବଡ଼ ପରିମାଣରforex sell/buy swapsକରିଥିଲା।

ଭାରତର ଫରେକ୍ସ ରିଜର୍ଭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଆରମ୍ଭରେ ସର୍ବକାଳୀନ ପ୍ରାୟ୭୮୫.୭ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅକ୍ଟୋବର ୧୬ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ସପ୍ତାହରେ ଏହା ୫.୦୧୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର କମି୭୨୧.୦୧୬ ବିଲିୟନ ଡଲାରହୋଇଥିଲା। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହା ପଛରେ FCNR(B) ଉତ୍ସର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଟଙ୍କାକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବା ପାଇଁ RBIର ଡଲାର ବିକ୍ରିକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ କାରଣ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି।

ଟଙ୍କା ଉପରେ ଚାପ ଜାରି

ଏହି ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଚାପ ରହିଛି। ଅକ୍ଟୋବର ୨୩ରେ ଟଙ୍କା ୯୪.୯୪ ପ୍ରତି ଡଲାରରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର, ଆମଦାନି ବିଲ୍ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଟଙ୍କା ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ାଇଛି।

ତେଣୁ RBIର ରେକର୍ଡ ଡଲାର କିଣାକୁ କେବଳ ରିଜର୍ଭ ବୃଦ୍ଧିର ଘଟଣା ଭାବେ ଦେଖିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରବାହ, ସ୍ୱାପ୍ ଅପରେସନ୍, ଟଙ୍କାର ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଫରୱାର୍ଡ ମାର୍କେଟ୍ ପରିଚାଳନାକୁ ନେଇ RBIର ବ୍ୟାପକ ରଣନୀତିର ଅଂଶ। ତଥାପି ଭବିଷ୍ୟତରେ ତୈଳ ଦର, ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରବାହ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଡଲାର ଚାହିଦା ଟଙ୍କା ଓ ରିଜର୍ଭ ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ତାହା ନଜରରେ ରହିବ।