୨୦୨୬ର ମେଡିସିନ୍‌ ନୋବେଲ୍‌ ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା ପରେ Optogenetics ପୁଣିଥରେ ବିଶ୍ୱ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହଲର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛି। Karl Deisseroth, Peter Hegemann ଓ Georg Nagelଙ୍କୁ light-gated ion channels ଏବଂ optogenetics ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଛି। 

ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, Optogenetics ହେଉଛି ଏକ ଏପରି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ଜେନେଟିକ୍‌ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାୟୁକୋଷକୁ ଆଲୋକ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କରାଯାଏ। ପରେ ଆଲୋକର ପଲ୍ସ ଦେଇ ସେହି କୋଷକୁ ସକ୍ରିୟ କିମ୍ବା ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରି ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ। ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାୟୁ ସର୍କିଟ୍‌ କିପରି ସ୍ମୃତି, ଭାବନା, ଗତିବିଧି ଓ ବ୍ୟବହାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତାହା ବୁଝିବାରେ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ସହାୟତା କରୁଛି। 

ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଚିକିତ୍ସାରେ କେତେ ବଡ଼ ଆଶା?

Optogeneticsର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିକିତ୍ସାଗତ ସମ୍ଭାବନା ହେଉଛି retinal degeneration ଯୋଗୁଁ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ହରାଇଥିବା ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା। Retinitis pigmentosa ଭଳି ରୋଗରେ ରେଟିନାର ଆଲୋକ ଚିହ୍ନଟ କରୁଥିବା photoreceptor କୋଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଗବେଷକମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରେଟିନା କୋଷକୁ light-sensitive କରି ପୁଣି ଆଲୋକର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରାଇବାର ଉପାୟ ଉପରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। 

MCO-010 ନାମକ ଏକ Optogenetic therapy ଉପରେ ମଣିଷଙ୍କ ଠାରେ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇଛି। ଏକ Phase 2b trialରେ advanced retinitis pigmentosa ରୋଗୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିରେ ଉନ୍ନତିର ସଙ୍କେତ ମିଳିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ରହିଛି। ଏହା ସହ AGN-151597 ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ Optogenetic therapy ଉପରେ ମଧ୍ୟ ୨୦୨୬ରେ first-in-human Phase I/IIa ପରୀକ୍ଷା ଚାଲିଛି। ତେବେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଏଯାବତ୍‌ ଗବେଷଣା ଓ clinical trial ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି।

ଭାରତରେ କ’ଣ ଚାଲିଛି?

ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ Optogenetics ଉପରେ ଗବେଷଣା ହେଉଛି। Bengaluruର **Indian Institute of Science (IISc)**ର Centre for Neuroscienceର ଗବେଷକମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କୁଣ୍ଡାଇବା ଓ ବ୍ୟବହାର ସହ ଜଡ଼ିତ neural circuits ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। 

ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଭବିଷ୍ୟତରେ Parkinson's, epilepsy, chronic pain ଭଳି ସ୍ନାୟୁଜନିତ ରୋଗର targeted therapy ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଦିଗ ଖୋଲିପାରେ। ତେବେ ଅନ୍ଧତ୍ୱର ସ୍ଥାୟୀ ଚିକିତ୍ସା ଭାବେ Optogeneticsକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସାଧାରଣ ଚିକିତ୍ସାର ବିକଳ୍ପ ବୋଲି ଧରିବା ଠିକ୍‌ ନୁହେଁ; ଅନେକ ପଦ୍ଧତି ଏବେ ମଧ୍ୟ clinical trial ଓ ଗବେଷଣା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି।