Dry riverbed of an ancient river in Odisha affected by encroachment and water scarcity

ଅବହେଳା ଓ ଜବରଦଖଲରେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖୀ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ନଦୀ; ଶୁଖିଯାଉଛି କୁଶଭଦ୍ରା, ପ୍ରାଚୀ ଓ ଅଳକା

ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଚିରସ୍ରୋତା ନଦୀ ଏବେ ଅବହେଳା, ପଙ୍କଜମା ଓ ଜବରଦଖଲ କାରଣରୁ ଶୁଖିଯାଇ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଛି। କୁଶଭଦ୍ରା, ପ୍ରାଚୀ, ଅଳକା ଓ କରନ୍ଦିଆ ନଦୀର ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ପରିବେଶବିଦ୍‌ମାନେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ସଭ୍ୟତାର ଜୀବନରେଖା ଭାବେ ପରିଚିତ ନଦୀମାନେ ଶତାବ୍ଦୀଧରି ପରିବେଶ, କୃଷି ଓ ମାନବ ଜୀବନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିଆସୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଚିରସ୍ରୋତା ନଦୀ ଏବେ ଧୀରେଧୀରେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖୀ ହେଉଛନ୍ତି। ଅବହେଳା, ପଙ୍କଜମା, ଜବରଦଖଲ ଓ ପାଣି ପ୍ରବାହ କମିଯିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଶୁଖିଲା ବାଲୁକାମୟ ଭୂମିରେ ପରିଣତ ହେଉଛି।

କୁଶଭଦ୍ରା, ପ୍ରାଚୀ, ଅଳକା ଓ କରନ୍ଦିଆ ଭଳି ଐତିହାସିକ ନଦୀମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର କରନ୍ଦିଆ ନଦୀ, ଯାହା କେବେ ନିରବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜଳପ୍ରବାହ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲା, ଏବେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଆସିଲେ ପୁରାପୁରି ଶୁଖିଯାଉଛି। ଗତ ଦଶବର୍ଷ ଧରି ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ଡେରାବିଶ, ମାର୍ଶାଘାଇ ଓ ଗରଦପୁର ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ପାଣି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି।

ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ନଦୀ ଶୁଖିଯାଇବା ପରେ କୂଆଁ ଓ ଟ୍ୟୁବୱେଲରେ ମଧ୍ୟ ପାଣି ମିଳୁନାହିଁ। ପରିବେଶବିଦ୍ମାନେ ଏହା ପଛରେ ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ଓ କୁଳୁସାହି ନିକଟରେ ପଙ୍କଜମାକୁ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଜୀବନରେଖା ଭାବେ ପରିଚିତ କୁଶଭଦ୍ରା ନଦୀର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାଜନକ। କୁଆଖାଇ ନଦୀରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇ ବାଲିଅନ୍ତା, ନିମାପଡ଼ା ଓ ଗୋପ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ରାମଚଣ୍ଡୀ ନିକଟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶୁଥିବା ଏହି ନଦୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଶୁଖିଲା ବାଲୁକା ଓ ଆବର୍ଜନାରେ ଭରିଯାଇଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ କୃଷି ଓ ଭୂଗର୍ଭ ଜଳସ୍ତର ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି।

ସେହିପରି ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଧୀରେଧୀରେ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହରାଉଛି। ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ନଦୀର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ଶୁଖିଯାଉଛି। ବାରଙ୍ଗର ଡାକମ୍ବାଠାରୁ ଅସ୍ତରଙ୍ଗର କେଉଟଝଙ୍ଗା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀରେ ଏବେ ପ୍ରାୟ ଜଳ ପ୍ରବାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।

ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଅଳକା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଏକ ଶୁଖିଲା ନାଳର ରୂପ ନେଇଛି। ବିଲୁଆଖାଇ ନଦୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଜଗତସିଂହପୁର ଓ ବାଲିକୁଦା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଦେବୀ ନଦୀରେ ମିଶୁଥିବା ଏହି ନଦୀ କେବେ ହଜାର ହଜାର ମାଛଧରାଳି ଓ କୃଷକଙ୍କ ଜୀବିକାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ନଦୀ ମୁହାଣ ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ ଧୀରେଧୀରେ ଏହାର ଜଳପ୍ରବାହ କମିଯାଇଥିଲା।

ପରିବେଶବିଦ୍ମାନେ ସତର୍କ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ତୁରନ୍ତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟରେ ନଦୀ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ନହୁଏ, ତେବେ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ନଦୀ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମାନଚିତ୍ରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରାଇଯାଇପାରେ।

Breaking News
କ୍ୱାର୍ଟରଫାଇନାଲ୍‌ ପୂର୍ବରୁ ଇଂଲଣ୍ଡ-ନରୱେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଜର୍ସି ଅଦଳବଦଳ, ଫୁଟବଲ୍‌କୁ ନେଇ ମଜାଦାର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆମେରିକା ଉପରେ ଚୁକ୍ତି ଉଲ୍ଲଂଘନର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଲେ ଇରାନ ସଂସଦ ବାଚସ୍ପତି; କହିଲେ- ‘ଦାଦାଗିରିର ଯୁଗ... ଦୌସା ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ଏକ୍ସପ୍ରେସୱେର ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ କଲେ ନୀତିନ ଗଡ଼କରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର କୋର୍ଟକୁ ବୋମା ଧମକ: ଚାଲିଛି ବ୍ୟାପକ ତଲାସି, ମୁତୟନ ବୋମା ନିଷ୍କ୍ରିୟକରଣ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ କ୍ୱାର୍ଟରଫାଇନାଲ୍‌ ପୂର୍ବରୁ ଇଂଲଣ୍ଡ-ନରୱେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଜର୍ସି ଅଦଳବଦଳ, ଫୁଟବଲ୍‌କୁ ନେଇ ମଜାଦାର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆମେରିକା ଉପରେ ଚୁକ୍ତି ଉଲ୍ଲଂଘନର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଲେ ଇରାନ ସଂସଦ ବାଚସ୍ପତି; କହିଲେ- ‘ଦାଦାଗିରିର ଯୁଗ... ଦୌସା ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ଏକ୍ସପ୍ରେସୱେର ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ କଲେ ନୀତିନ ଗଡ଼କରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର କୋର୍ଟକୁ ବୋମା ଧମକ: ଚାଲିଛି ବ୍ୟାପକ ତଲାସି, ମୁତୟନ ବୋମା ନିଷ୍କ୍ରିୟକରଣ ସ୍କ୍ୱାଡ୍
+