ନେପାଳରେ ବନ୍ୟା ଓ ଭୂସ୍ଖଳନ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଆଗାମୀ ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ନେଇ ଚାପ ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ନେପାଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରାଧିକରଣ (NEA) ଭାରତରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆମଦାନି ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରିଛି।

NEA ଅନୁସାରେ, ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬ରୁ ମେ ୨୦୨୭ ମଧ୍ୟରେ ନେପାଳର ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କମିବ। ବିଶେଷକରି ଫେବ୍ରୁଆରୀରୁ ମେ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦା ଅଧିକ ରହିବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। NEA ପ୍ରବକ୍ତା ରାଜନ ଢକାଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନଭେମ୍ବର ପରେ ଭାରତରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆମଦାନିର ଆବଶ୍ୟକତା ବଢ଼ିପାରେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ନେପାଳରେ ପ୍ରାୟ ୩,୭୪୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ରେ ଭୋଟେକୋଶୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିବା ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରାୟ ୪୫୦ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୪ରୁ ୨୭ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷାରେ ୧୯୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ର କାଲିଗଣ୍ଡକୀ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ମିଶି ପ୍ରାୟ ୬୪୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।

କିଛି ପ୍ରକଳ୍ପର ମରାମତି କାମ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଛି। ଭୋଟେକୋଶୀ ବନ୍ୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରୁ ପ୍ରାୟ ୧୬୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ କ୍ଷମତା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ସୁଦ୍ଧା ପୁଣି ଚାଲୁ ହେବାର ଆଶା ରହିଛି। କାଲିଗଣ୍ଡକୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପୁନଃ ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ କରିପାରେ।

ରୋଚକ କଥା ହେଉଛି, ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ଆମଦାନି କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିବା ନେପାଳ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ପ୍ରାୟ ୬୦୦ରୁ ୭୦୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରପ୍ତାନି କରୁଛି। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ନଦୀରେ ଜଳପ୍ରବାହ ବଢ଼ିବାରୁ ନେପାଳର ରନ୍-ଅଫ୍-ଦି-ରିଭର ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼େ ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭାରତକୁ ବିକ୍ରି କରାଯାଏ। ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ଉତ୍ପାଦନ କମିଲେ ନେପାଳ ଭାରତରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆମଦାନି କରେ।

ଏହି ଯୋଜନାର ପରିମାଣ ନେଇ ନେପାଳର ନୂତନ NEA ଯୋଜନାରେ ପ୍ରାୟ ୧,୧୫୫ ମେଗାୱାଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମଦାନିର ଆକଳନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏଥିରେ ୬୦୦.୮ ମେଗାୱାଟ୍‌ ଧଲକେବର-ମୁଜାଫରପୁର ଲାଇନ୍‌, ୫୪ ମେଗାୱାଟ୍‌ ତନକପୁର-ମହେନ୍ଦ୍ରନଗର ଲାଇନ୍‌ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଟ୍ରାନ୍ସମିସନ୍ ପଏଣ୍ଟ୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆମଦାନିର ଯୋଜନା ରହିଛି। ତେଣୁ ଖବରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ୧୧୦୦ ମେଗାୱାଟ୍‌ ଏକ ପ୍ରାୟ ଆକଳନ, ଯେତେବେଳେ ନୂତନ NEA ଯୋଜନାରେ ମୋଟ ଆକଳନ ପ୍ରାୟ ୧,୧୫୫ ମେଗାୱାଟ୍‌।

ଭାରତର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ପୂର୍ବରୁ ୧୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରୁ ୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେପାଳକୁ ପ୍ରତିଦିନ ୧୮ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ୬୫୪ ମେଗାୱାଟ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରପ୍ତାନିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭ରୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ପରିମାଣର ପୁନଃ ସମୀକ୍ଷା ହେବ।