୧୨ ବର୍ଷ ହେଲା ସମୀକ୍ଷା ପରେ ସମୀକ୍ଷା, ହେଲେ ଆଗେଇ ପାରୁନି ପ୍ରକଳ୍ପ କାମ। ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ, ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଓ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ (National Waterway-5) ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବେ ବି କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି। ପ୍ରାୟ ୫୮୮ କିଲୋମିଟର ଦୀର୍ଘ ଏହି ଜଳପଥର ବିକାଶ ନେଇ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଆଲୋଚନା ଓ ସମୀକ୍ଷା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଶାନୁରୂପ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇପାରିନାହିଁ।

ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ବିକାଶ ନେଇ ନଭେମ୍ବର ୩ ତାରିଖରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଅନୁ ଗର୍ଗ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ବନ୍ଦର, ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଓ ଜଳପଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସଚିବ ବିଜୟ କୁମାର ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିନିଧି ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ବୈଠକରେ ପ୍ରକଳ୍ପ ସହ ଜଡ଼ିତ ବିଭିନ୍ନ ବକେୟା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ଆଗାମୀ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

କ’ଣ ରହିଛି ୫୮୮ କିମି ଜଳପଥର ଯୋଜନା?

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ର ମୋଟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୫୮୮ କିଲୋମିଟର। ଏହାକୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

• ପ୍ରଥମ ଭାଗ: ତାଳଚେରରୁ ପାରାଦୀପ ଓ ଧାମରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୩୩୨ କିଲୋମିଟରର ନଦୀପଥ। ଏହି ଅଂଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି।

• ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ: ଧାମରାରୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଜିଓନଖାଲି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୫୬ କିଲୋମିଟରର କେନାଲ୍‌ ପଥ।

ଏହି ଜଳପଥ ବିକଶିତ ହେଲେ ତାଳଚେର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦକୁ ଜଳପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରାଦୀପ ଓ ଧାମରା ବନ୍ଦର ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମାଲ୍‌ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମ ମିଳିବା ସହ ବନ୍ଦରଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଗତି ମିଳିପାରିବ।

୨୦୧୪-୧୫ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କାମ ଅଟକିଲା କାହିଁକି?

ସମ୍ବାଦର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୪-୧୫ ମସିହାରେ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବରୀ ବ୍ଲକ୍‌ ଅନ୍ତର୍ଗତ ତନ୍ତୀଘାଇ ନଦୀରେ ପ୍ରାୟ ୪,୩୮୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ କାମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ଅଟକି ଯାଇଥିଲା। ଗତବର୍ଷ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ବଜେଟ୍‌ ପ୍ରାୟ ୧୨ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା କଥା ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ସମୀକ୍ଷାରେ କୁହାଯାଇଥିଲା।

ଭାରତୀୟ ଅନ୍ତର୍ଦେଶୀୟ ଜଳପଥ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (IWAI)ର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ପ୍ରକଳ୍ପର ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୩୩୨ କିଲୋମିଟର ଅଂଶର ବିକାଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ପାରାଦୀପ/ଧାମରାରୁ ପାଙ୍କପାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୧୨ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ପାଙ୍କପାଳରୁ ତାଳଚେର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୨୦ କିଲୋମିଟର ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିକାଶ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଗରେ ରହିଛି ଏକାଧିକ ବାଧା

ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ର ବିକାଶ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ IWAI ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସମନ୍ୱୟ ଆବଶ୍ୟକ। ନଭେମ୍ବର ୩ ତାରିଖର ବୈଠକରେ ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ସେଥିମଧ୍ୟରେ ଟର୍ମିନାଲ୍‌ ଓ ଜଳପଥ ସଂରଚନା ପାଇଁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ଓ ହସ୍ତାନ୍ତର, ପ୍ରକଳ୍ପର ସମ୍ପତ୍ତି ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ, ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ଏବଂ ଜଳପଥରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଜଳସ୍ତର ବଜାୟ ରଖିବା ପ୍ରମୁଖ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଖାଲପାଲ୍‌ ନାଭିଗେସନ୍‌ ଲକ୍‌ର ବିକାଶ, ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ଓ ଅପସାରଣ, ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସଡ଼କ ସଂଯୋଗ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଚାପ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ଲାଇନ୍‌ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ବାହୁଦା ମୁହାଣ ବନ୍ଦର ଓ ପୁରୀ କ୍ରୁଜ୍‌ ଟର୍ମିନାଲ୍‌ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା

ଏହି ବୈଠକରେ କେବଳ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ ନୁହେଁ, ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ବାହୁଦା ମୁହାଣ ବନ୍ଦର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କ୍ଲଷ୍ଟର ଏବଂ ପୁରୀରେ କ୍ରୁଜ୍‌ ଟର୍ମିନାଲ୍‌ ନିର୍ମାଣ ଭଳି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ସାମିଲ ଥିଲା।

ରାଜ୍ୟର ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ, ବନ୍ଦରଭିତ୍ତିକ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ କ୍ରୁଜ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ର ଓଡ଼ିଶା ଅଂଶ ସମେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ସମୟୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ସହଯୋଗ ଯୋଗାଇଦେବେ ବୋଲି ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଅନୁ ଗର୍ଗ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ତେବେ ୫୮୮ କିଲୋମିଟରର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ପ୍ରକଳ୍ପ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ସମୀକ୍ଷା ଓ ଯୋଜନାରେ ସୀମିତ ରହିଥିବାରୁ ଏହାର ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନକୁ ନେଇ ଅପେକ୍ଷା ବଢ଼ିଛି। ଏବେ ଏହି ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ପରେ ପ୍ରକଳ୍ପ କେତେ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିବ।