ୱାଶିଂଟନ୍:ମହାକାଶ ଅନୁସନ୍ଧାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଏକ ବିରଳ ଇତିହାସ ରଚିଛି ଆମେରିକାର ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା NASAର ଭଏଜର-୧ (Voyager-1)। ପ୍ରାୟ ୫୦ ବର୍ଷ ଧରି ମହାକାଶର ଅସୀମ ଦୂରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଏହି ମହାକାଶଯାନ ନଭେମ୍ବର ୧୮, ୨୦୨୬ରେ ପୃଥିବୀଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ-ଦିନ ଦୂରତାର ଐତିହାସିକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହାସଲ କରିଛି। ମାନବ ନିର୍ମିତ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ଏତେ ଦୂରକୁ ଯାଇନଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମହାକାଶ ଇତିହାସର ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏହି ସଫଳତାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପୃଥିବୀରୁ ଆଲୋକର ବେଗରେ ପଠାଯାଉଥିବା ରେଡିଓ ସଙ୍କେତ ମଧ୍ୟ ଭଏଜର-୧ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନେବ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ମହାକାଶଯାନକୁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ ତାହା ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଏବଂ ତା’ର ଉତ୍ତର ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବାକୁ ଆଉ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଲାଗିବ।
NASAର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ-ଦିନର ଦୂରତା ହେଉଛି ପ୍ରାୟ ୧୬.୦୯ ବିଲିୟନ ମାଇଲ୍ ବା ୨୫.୯ ବିଲିୟନ କିଲୋମିଟର। ଆଲୋକ ଏକ ସେକେଣ୍ଡରେ ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ କିଲୋମିଟର ଗତିରେ ଯାତ୍ରା କରେ। ଏହି ଗତିରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଆଲୋକ ଯେତିକି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତାହାକୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ-ଦିନ କୁହାଯାଏ।
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ—ଆଲୋକ-ଦିନ ସମୟର ମାପ ନୁହେଁ, ଏହା ଦୂରତାର ଏକକ। ଯେପରି ଆଲୋକ-ବର୍ଷ ଏକ ବର୍ଷରେ ଆଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଦୂରତାକୁ ବୁଝାଏ, ସେହିପରି ଆଲୋକ-ଦିନ ହେଉଛି ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଆଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଦୂରତା।
ଏହି ମାପ ଅନୁସାରେ ଭଏଜର-୧ ପୃଥିବୀଠାରୁ ଏତେ ଦୂରରେ ଅଛି ଯେ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ପଠାଯାଉଥିବା ରେଡିଓ ସଙ୍କେତକୁ ମଧ୍ୟ ତା’ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପୂରା ଗୋଟିଏ ଦିନ ଲାଗୁଛି।
ଭଏଜର-୧କୁ ୧୯୭୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ ତାରିଖରେ NASA ମହାକାଶକୁ ପଠାଇଥିଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶନି ଭଳି ବାହ୍ୟ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା। ନିଜ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଏହା ଏହି ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଓ ଛବି ପୃଥିବୀକୁ ପଠାଇଥିଲା।
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶନିର ଅନୁସନ୍ଧାନ ପରେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ବାହାର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖିଥିଲା। ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଏହା ହେଲିଓପଜ୍ (Heliopause) ଅତିକ୍ରମ କରି ଆନ୍ତଃନକ୍ଷତ୍ର ମହାକାଶ (Interstellar Space)ରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଆସୁଥିବା କଣିକା ଓ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ସୁରକ୍ଷା ବଳୟର ବାହାରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ମହାକାଶଯାନ ହୋଇଥିଲା।
ଭଏଜର-୧ ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ୩୮ ହଜାର ମାଇଲ୍ ବା ୬୧ ହଜାର କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ମହାକାଶରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଆଲୋକର ବେଗ ସହ ତୁଳନା କଲେ ଏହାର ଗତି ବହୁତ କମ୍। ତଥାପି ପ୍ରାୟ ୪୯ ବର୍ଷର ଯାତ୍ରାରେ ଏହା ଏପରି ଏକ ଦୂରତାରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ମାନବ ନିର୍ମିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ହାସଲ କରିପାରିନାହିଁ।
ଏହାର ଯାତ୍ରା ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ମହାକାଶରେ ବିପୁଳ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ କେତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆବଶ୍ୟକ। ପୃଥିବୀରୁ ଏତେ ଦୂରରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭଏଜର-୧ ଏବେ ମଧ୍ୟ ମହାକାଶରୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ ପଠାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଆସିଛି।
ଭଏଜର-୧ ସହିତ ଏହାର ଯମଜ ମହାକାଶଯାନ ଭଏଜର-୨ (Voyager-2)କୁ ମଧ୍ୟ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ମହାକାଶକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ଦୁଇଟି ମହାକାଶଯାନର ଯାତ୍ରାପଥ ଅଲଗା ରହିଥିଲା। ଭଏଜର-୨ ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶନି ସହିତ ୟୁରେନସ୍ ଏବଂ ନେପ୍ଚ୍ୟୁନ୍ ଗ୍ରହର ମଧ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲା। ଏହା ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଆନ୍ତଃନକ୍ଷତ୍ର ମହାକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।
NASAର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଭଏଜର-୨ ୨୦୩୫ ନଭେମ୍ବର ସମୟରେ ପୃଥିବୀଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ-ଦିନ ଦୂରତାରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଐତିହାସିକ ଦୂରତା ହାସଲ କରିବାରେ ଭଏଜର-୧ ତା’ର ଯମଜ ମହାକାଶଯାନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୯ ବର୍ଷ ଆଗରେ ରହିଛି।
ଭଏଜର-୧ର ଆଉ ଏକ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏଥିରେ ରହିଛି ‘ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ରେକର୍ଡ’ (Golden Record)। ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରେକର୍ଡ, ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାର ଶୁଭେଚ୍ଛା, ପ୍ରାକୃତିକ ଶବ୍ଦ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମାନବ ସଭ୍ୟତା ସମ୍ପର୍କିତ ଛବି ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି।
ଏହି ରେକର୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା—ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯଦି କୌଣସି ଉନ୍ନତ ମହାକାଶ ସଭ୍ୟତା ଏହି ମହାକାଶଯାନକୁ ଖୋଜିପାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଓ ମାନବଜାତି ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣିପାରିବେ। ଏହା ମାନବ ସଭ୍ୟତାର ଏକ ପ୍ରକାର ମହାକାଶୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର।
ଭଏଜର-୧ର ଏହି ଐତିହାସିକ ସଫଳତାକୁ ନେଇ NASA ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଉତ୍ସବ ପାଳନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲା। ନଭେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଫ୍ଲାସ୍ଲାଇଟ୍ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ର ଆଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରି ମୋର୍ସ କୋଡ୍ରେ ‘VGR’ ସଙ୍କେତ ପଠାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ‘VGR’ ହେଉଛି ଭଏଜର ମିଶନର କଲ୍ ସାଇନ୍।
ଏହି ଅଭିଯାନର ନାମ ରଖାଯାଇଥିଲା ‘Shine Bright for Voyager’s Light-Day’। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ମାନବୀୟ ସଫଳତାର ଉତ୍ସବରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶତାବ୍ଦୀର ଯାତ୍ରା ପରେ ଭଏଜର-୧ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମାନବଜାତିର ମହାକାଶ ଅନୁସନ୍ଧାନର ପ୍ରତୀକ ହୋଇ ରହିଛି। ପୃଥିବୀଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ-ଦିନ ଦୂରତାରେ ପହଞ୍ଚିବା କେବଳ ଏକ ରେକର୍ଡ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ମାନବୀୟ ଜିଜ୍ଞାସାର ଏକ ଅସାଧାରଣ ଉଦାହରଣ।
ବାଲେଶ୍ୱରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ଜବତ: ୧୦.୨୩ କେଜି ବ୍ର...
‘ରାମାୟଣ’କୁ ତାଜମହଲ ସହ ତୁଳନା କଲେ ରାମ ଗୋପ...
ସ୍ଥଳଭାଗ ଛୁଇଁବା ପୂର୍ବରୁ ଦୁର୍ବଳ ହେବ ବାତ୍ୟା ‘ଅକ...
ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଉଛି ବାତ୍ୟା ‘ଅକଭାନ୍’! ୨୦ରେ...
‘ରାମାୟଣ’ ଶୋ’ ସମୟରେ ହଲ୍‌ ଭିତ...
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ୍‌ କରୁଛନ୍ତ...
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟ ବାତ୍ୟା ‘ଅକଭାନ୍’କୁ ନ...
୧୩ ଦିନରେ ୧,୪୮୩ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଆୟ ମୁମ୍ବାଇ: ବକ୍ସ ଅଫି...