ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଓ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସିଜିମାଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତଣାତଣି ଓ ପ୍ରତିବାଦ ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟରେ କଳାହାଣ୍ଡି ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ଏବଂ ବିଜେପି ନେତ୍ରୀ ମାଳବିକା ଦେବୀ କେନ୍ଦ୍ର କୋଇଲା ଓ ଖଣି ମନ୍ତ୍ରୀ ଜି. କିଶନ ରେଡ଼୍ଡିଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର “ଚାଲିଥିବା ଅସ୍ଥିରତା” ବିଷୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଛନ୍ତି।

ଚିଠିରେ ସାଂସଦ ମାଳବିକା ଦେବୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସିଜିମାଳି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନଜାତି ସମୁଦାୟଙ୍କ ଜୀବିକା, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟଜଳ, ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଏହି କାରଣରୁ ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିସ୍ଥାପନ ଭୟ, ପରିବେଶ ନଷ୍ଟ ହେବା ଆଶଙ୍କା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଅଧିକାର ହରାଇବା ଭୟକୁ “ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା” ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି।

ସାଂସଦ ମାଳବିକା ଦେବୀ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ଦାବି ରଖିଛନ୍ତି—

(୧) ମଞ୍ଜୁରି ଓ କ୍ଲିୟରେନ୍ସ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପୁନଃସମୀକ୍ଷା,(୨) ଗ୍ରାମସଭା ସମ୍ମତିର ସଠିକ୍ ଯାଞ୍ଚ,(୩) ଜନଜାତି ଅଧିକାର ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଉନ୍ନତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା, ସମ୍ମତି ଓ ମାନବିକତା ମାଧ୍ୟମରେ ହେବା ଦରକାର। ସିଜିମାଳି ଓ କଳାହାଣ୍ଡିର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।

ସିଜିମାଳି ବିବାଦର ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ସିଜିମାଳି ପାହାଡ଼ରେ ଉଚ୍ଚ ଗୁଣମାନର ବକ୍ସାଇଟ ମଜୁତ ରହିଛି, ଯାହାର ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୩୧୧ ମିଲିୟନ୍ ଟନ୍ ବୋଲି ଆନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ନିଲାମ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଖଣି ବ୍ଲକ୍କୁ ଭେଦାନ୍ତ ଲିମିଟେଡ୍ କୁ ଆବଣ୍ଟନ କରିବା ପରେ ଏଠାରେ ଜନଜାତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରାୟ ୧,୫୪୯ ହେକ୍ଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସାରିତ ଥିବା ସହିତ ଏଥିରେ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ରହିଛି। ଏହି ବକ୍ସାଇଟ ଖଣିକୁ ଲଞ୍ଜିଗଡ଼ରେ ଥିବା ଭେଦାନ୍ତର ଏଲୁମିନା ରିଫାଇନେରୀ ପାଇଁ କଚ୍ଚାମାଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଯୋଜନା ରହିଛି।

ଜନଜାତିଙ୍କ ଆଶଙ୍କା ଓ ପ୍ରତିବାଦ

ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମବାସୀ, ବିଶେଷକରି ପଞ୍ଚମ ତାଲିକା ଅଞ୍ଚଳର ଜନଜାତିମାନେ ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଖଣିକାମ ହେଲେ ତାଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର ଜୀବିକା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ପାଣି ଝରଣା ଓ ଜୀବବିବିଧତା ନଷ୍ଟ ହେବ। ଅଞ୍ଚଳରେ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଝରଣା ଥିବା ରିପୋର୍ଟ ରହିଛି ଓ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହାତୀ କରିଡୋର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।

ସମ୍ପ୍ରତି ଖଣିସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ ପ୍ରୟାସ ସମୟରେ ପ୍ରତିବାଦ ତୀବ୍ର ହୋଇଥିଲା। ଏପ୍ରିଲ ୭, ୨୦୨୬ରେ କାନ୍ତାମାଲ ଭଳି କିଛି ଗାଁରେ ହିଂସାତ୍ମକ ଘଟଣା ଘଟିଥିବା ଖବର ମିଳିଥିଲା। ଦୁଇପକ୍ଷରୁ ଅନେକ ଆହତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପୋଲିସ ଟିଅରଗ୍ୟାସ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି।

ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ‘ମା ମାଟି ମାଳି ସୁରକ୍ଷା ମଞ୍ଚ’ ଭଳି ମଞ୍ଚ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିବାଦ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଗ୍ରାମସଭା ସମ୍ମତି ଠକେଇ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଆଯାଇଛି। ସେମାନେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ FRA (Forest Rights Act) ଓ PESA Act ଅନୁସାରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳନ ହୋଇନାହିଁ। ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଲିୟରେନ୍ସ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନିୟମିତତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।

ରାଜନୈତିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ

କଳାହାଣ୍ଡି ରାଜପରିବାର ସହ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ମାଳବିକା ଦେବୀଙ୍କୁ “ରାଣୀ ସା” ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଡାକାଯାଏ। ଏହି ଘଟଣା ସମୟରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (BJD), କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ବାମ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ନେଇ ନିନ୍ଦା କରିବା ସହ ପ୍ରଭାବିତ ଗାଁଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ଜନଜାତିମାନଙ୍କ ସହ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।