ମହାଷ୍ଟମୀରେ ମା’ଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜା

ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ମହାଷ୍ଟମୀର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ଦିନ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା ଆରାଧନା କରାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିପୀଠରେ ପ୍ରାତଃକାଳରୁ ବିଶେଷ ନୀତିକାନ୍ତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଭକ୍ତମାନେ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି।

ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଅବସରରେ ରାଜ୍ୟର ଶକ୍ତିପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବୀଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ପରମ୍ପରା ଓ ପୂଜାବିଧି ରହିଛି। ମହାଷଷ୍ଠୀଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ସବୀୟ ପରିବେଶ ମହାସପ୍ତମୀ ଓ ମହାଷ୍ଟମୀରେ ଆହୁରି ଗାଢ଼ ହୋଇଛି।

ମା’ ବିରଜାଙ୍କ ପୀଠରେ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା

ଯାଜପୁରର ମା’ ବିରଜା ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ମା’ ବିରଜାଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱିଭୁଜା ମୂର୍ତ୍ତି ଏହି ପୀଠର ଏକ ବିଶେଷତା। ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମୟରେ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ନୀତିକାନ୍ତି ପାଳନ କରାଯାଏ।

ଦଶହରା ସମୟରେ ମା’ ବିରଜାଙ୍କ ସିଂହଧ୍ୱଜ ରଥଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏହି ପୀଠର ଅନନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା।

ମା’ ତାରାତାରିଣୀ ପୀଠରେ ଭକ୍ତିର ପରିବେଶ

ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀକୂଳସ୍ଥ କୁମାରୀ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ମା’ ତାରାତାରିଣୀ ପୀଠ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଶାକ୍ତ ପୀଠ। ମା’ ତାରା ଓ ତାରିଣୀଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଶକ୍ତିର ଦୁଇଟି ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ଦଶହରା ଓ ନବରାତ୍ରି ଏଠାକାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ମହାଷ୍ଟମୀ ଅବସରରେ ପୀଠରେ ବିଶେଷ ପୂଜା ଓ ନୀତିକାନ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପୀଠରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆରାଧନା

ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁରର ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପୀଠରେ ମଧ୍ୟ ଶାରଦୀୟ ପର୍ବକୁ ନେଇ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଆଦିଶକ୍ତିଙ୍କ ଏକ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଆରାଧନା କରାଯାଏ।

ବିଶେଷ ଭୋଗ, ପୂଜା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ପ୍ରମୁଖ ଧାର୍ମିକ ଆଚାର ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ମହାଷ୍ଟମୀ ଅବସରରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଉଛନ୍ତି।

ମା’ ସାରଳାଙ୍କ ପୀଠରେ ବୈଦିକ-ତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରା

ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଝଙ୍କଡ଼ସ୍ଥିତ ମା’ ସାରଳାଙ୍କ ପୀଠ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀପୀଠ। ଏଠାରେ ବୈଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରାର ସମନ୍ୱୟରେ ପୂଜା ପାଳନ ହୋଇଥାଏ।

ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ଭଳି ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଦେବୀଙ୍କ ଆରାଧନାର ଅଂଶ। ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମୟରେ ପୀଠରେ ବିଶେଷ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୁଏ।

୧୬ ଦିନିଆ ପୂଜାରେ ମା’ଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶ

ଓଡ଼ିଶାର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିପୀଠରେ ଶାରଦୀୟ ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ପୂଜାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଏହି ଅବସରରେ ମା’ଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ବେଶରେ ସଜାଯାଏ। ଦୈନିକ ଚଣ୍ଡୀପାଠ, ହୋମଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ନୀତି ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼, ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଡ଼ା

ମହାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଶକ୍ତିପୀଠ ଓ ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ଧାଡ଼ି ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି।

ରାଜ୍ୟର ସହର ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜାକୁ ନେଇ ଉତ୍ସବୀୟ ପରିବେଶ ଜାରି ରହିଛି। ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ କଟକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ପୂଜା ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକସଜ୍ଜାରେ ଝଲସୁଥିବା ବେଳେ ଭକ୍ତମାନେ ମା’ଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ସାମିଲ ହେଉଛନ୍ତି।

ମହାଷ୍ଟମୀର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ମହାଷ୍ଟମୀକୁ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଦିନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଦେବୀଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ଭକ୍ତମାନେ ଉପବାସ, ପୂଜା, ହୋମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି। ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପରିବାରର ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରାଯାଏ।

ଏଥିସହ ଓଡ଼ିଶାର ଶକ୍ତିପୀଠଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୀତିନୀତି ଓ ପରମ୍ପରା ରାଜ୍ୟର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ।