ଭାରତୀୟ ରେଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିକଳ୍ପ ଇନ୍ଧନର ବ୍ୟବହାର ନେଇ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି—ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଫ୍ୟୁଏଲ୍-ସେଲ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଓ LNG-ଡିଜେଲ୍ ଡୁଆଲ୍-ଫ୍ୟୁଏଲ୍ ଟ୍ରେନ୍। ଦୁଇଟିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରେଳ ପରିବହନରେ ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜେଲ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏକାଠାରୁ ଅନ୍ୟଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ।
ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଇଞ୍ଜିନ୍ରେ ଜଳାଯାଏ ନାହିଁ। ଉଚ୍ଚ ଚାପର ସିଲିଣ୍ଡରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍କୁ ଫ୍ୟୁଏଲ୍ ସେଲ୍କୁ ପଠାଯାଏ। ସେଠାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ ଏବଂ ସେହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଟ୍ରେନ୍ର ଟ୍ରାକ୍ସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍କୁ ଚଳାଏ। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ବାହ୍ୟ ନିର୍ଗମନର ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ପାଦ ହେଉଛି ଜଳବାଷ୍ପ।
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ରେ ୨ଟି Hydrogen Driving Power Cars ଓ ୮ଟି ଯାତ୍ରୀ କୋଚ୍ ରହିଛି। ଦୁଇଟି ପାୱାର କାର୍ର ମିଳିତ କ୍ଷମତା ୨,୪୦୦ kW। ଟ୍ରେନ୍ର ଡିଜାଇନ୍ ସର୍ବାଧିକ ୧୧୦ କିମି/ଘଣ୍ଟା ବେଗ ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜିନ୍ଦ-ସୋନିପତ୍ ସେକ୍ସନ୍ରେ ଏହା ସର୍ବାଧିକ ୭୫ କିମି/ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଚାଲୁଛି।
LNG ବା Liquefied Natural Gas ଟ୍ରେନ୍ର ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଅଲଗା। ଏହା ଏକ ଡିଜେଲ୍ ଟ୍ରେନ୍କୁ LNG ଓ ଡିଜେଲ୍ର ଡୁଆଲ୍-ଫ୍ୟୁଏଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ତିଆରି କରାଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏଥିରେ ଫ୍ୟୁଏଲ୍ ସେଲ୍ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ନାହିଁ; ପାରମ୍ପରିକ ଇଣ୍ଟର୍ନାଲ୍-କମ୍ବସନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ ହିଁ ରହିଛି।
ସାବରମତୀ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ୨ଟି ୧,୪୦୦ HP Driving Power Carsକୁ ଡୁଆଲ୍-ଫ୍ୟୁଏଲ୍ LNG-ଡିଜେଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ LNG ପ୍ରାୟ ୪୦% ଡିଜେଲ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ।
ଏହି LNG ଟ୍ରେନ୍ରେ ୮ଟି କୋଚ୍ର ନନ୍-ଏସି ଚେୟାର୍ କାର୍ ରହିଛି। ଉଦ୍ଘାଟନୀ ଯାତ୍ରାରେ ଏହା ସାବରମତୀରୁ ମହେସାଣା ଜଙ୍କସନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୬୨ କିମି ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା। ଏହାର ନିୟମିତ ରୁଟ୍ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ।
ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଫ୍ୟୁଏଲ୍-ସେଲ୍ ଟ୍ରେନ୍ରେ ଟ୍ରେନ୍ର ଏକ୍ସହଷ୍ଟରୁ ସିଧାସଳଖ କାର୍ବନ୍ ନିର୍ଗମନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ LNG ଏକ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍ ଇନ୍ଧନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଜିରୋ-ଏମିସନ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ନୁହେଁ। ତେବେ ଡିଜେଲ୍ ବଦଳରେ LNG ବ୍ୟବହାର କଲେ ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର ଓ କିଛି ପ୍ରଦୂଷକ ନିର୍ଗମନ କମିପାରେ।
LNG ଟ୍ରେନ୍ର ଦୁଇ ପାୱାର କାର୍କୁ ବ୍ୟାପକ ଫିଲ୍ଡ ଟ୍ରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରୁ ନିଆଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ କିମିରୁ ଅଧିକ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଯାତ୍ରା ପରେ ଏହାକୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କରାଯାଇଛି।
ରେଳବାଇର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଗୋଟିଏ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ପାୱାର କାର୍ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ₹୧୧.୯ ଲକ୍ଷ ସଞ୍ଚୟ କରିପାରେ। ୮-କୋଚ୍ ରେକ୍ରେ ବାର୍ଷିକ ସଞ୍ଚୟ ପ୍ରାୟ ₹୨୩.୯ ଲକ୍ଷ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଫରକ ହେଉଛି—ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଫ୍ୟୁଏଲ୍-ସେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ଯେତେବେଳେ LNG ଟ୍ରେନ୍ ଡିଜେଲ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ରେ LNGକୁ ବିକଳ୍ପ ଇନ୍ଧନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରେ।
MMDR Amendment Act, 2026କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବି...
📰 Main News ଚାପ, ଆଶା ଓ ଦଳରେ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚ...
ବନ୍ୟା ପାଣି ରୋକିପାରିଲାନି ବାହାଘର। ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା ଭୋ...
ବିରାଟ କୋହଲି ଦିନିକିଆ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଆଉ ଏକ ଐତିହାସି...
MMDR Amendment Act, 2026କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାରେ ରାଜନୈତିକ ତ...
ଥିରୁବନନ୍ତପୁରମରେ ୱେଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଜ ବିପକ୍ଷ ପ୍ରଥମ ଦିନିକିଆରେ...
କଲମ୍ବସ କ୍ରିୟୁ ବିପକ୍ଷରେ ଇଣ୍ଟର ମିଆମି ପରାଜିତ, କିନ୍ତୁ...
MMDR Amendment Act, 2026କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାରେ ବିରୋଧ ଜାରି...
