SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ କ’ଣ ଅଭିଯୋଗ?

ଭୋଟର ତାଲିକାର Special Intensive Revision ବା SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ଜାରି ରହିଛି। କେରଳ ବିଧାନସଭାରେ ପାରିତ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମାନଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ସୂଚନା ବିନା ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଛି।

ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଅଭିଯୋଗ ଉଠାଯାଇଛି ଯେ, ଏପରି ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ଅବହେଳିତ ସମୁଦାୟ, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଓ ଯୁବ ଭୋଟର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଯେଉଁ ନାଗରିକମାନେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ ଭୁଲ୍‌ରେ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିଲେ ତାହାର ସଂଶୋଧନ କରି ମତଦାନ ଅଧିକାର ଫେରାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ

ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଯାଞ୍ଚରେ ସଫ୍ଟୱେର୍‌ ବ୍ୟବହାର, ନିର୍ବାଚନ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଭୂମିକା ଏବଂ ଫର୍ମ-୬ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି।

ଫର୍ମ-୬ ହେଉଛି ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନାମ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଆବେଦନ ଫର୍ମ। ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ସଫ୍ଟୱେର୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତିର ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଆପତ୍ତି ଉଠାଯାଇଛି। ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପକ୍ଷ ଓ ଆଧିକାରିକ ତଥ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ନିଯୁକ୍ତି କମିଟିରେ CJIଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଦାବି

CEC ଓ ଅନ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଗଠିତ ଚୟନ କମିଟିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ କେରଳ ବିଧାନସଭା ଦାବି କରିଛି।

ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି କମିଟିରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ଲୋକସଭାର ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (CJI)ଙ୍କୁ ସାମିଲ କରାଯିବା ଉଚିତ। କମିଟିରେ CJIଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ବଢ଼ିବ ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଯୁକ୍ତି ରଖାଯାଇଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଚୟନ କମିଟିର ଗଠନ ଅଲଗା। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ହେଲେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।

ବିଜେପି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ବିରୋଧ

ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନେଇ ବିଧାନସଭାରେ ମତଭେଦ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଜେପିର ତିନିଜଣ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ବିଜେପି ବିଧାୟକ ଭି. ମୁରଲୀଧରନ ପ୍ରସ୍ତାବର କେତେକ ଅଭିଯୋଗକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଫର୍ମ-୬ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଦାବିକୁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଖଣ୍ଡନ କରିଥିବା କଥା ଉଠାଇଥିଲେ।

ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, SIR ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ରହିଛି। ତେଣୁ ଏହି ବିବାଦରେ ଉଠିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଓ ତାହାର ଜବାବକୁ ପୃଥକ୍‌ ଭାବେ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ।

କ’ଣ କେରଳ ବିଧାନସଭା CECଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇପାରିବ?

ନା। କେରଳ ବିଧାନସଭାରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ ହେବା ମାତ୍ରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୨୪(୫) ଅନୁଯାୟୀ, CECଙ୍କୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଥିବା ସମାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଆଧାରରେ ହିଁ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରିବ। ଏଥିପାଇଁ ସଂସଦର ଉଭୟ ସଦନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଶେଷ ଅଧିକାଂଶରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ; ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଆଦେଶ ଦ୍ୱାରା ପଦରୁ ହଟାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।

ଏହି କାରଣରୁ କେରଳ ବିଧାନସଭାର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ CECଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପଦରୁ ହଟାଇବା ଆଦେଶ ଭାବେ ଦେଖିବା ଠିକ୍‌ ନୁହେଁ। ଏହା ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦାବି ଓ ରାଜନୈତିକ ମତକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।

ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ?

କେରଳ ବିଧାନସଭାର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ସ୍ୱାଧୀନତା, ଭୋଟର ତାଲିକାର ସଠିକତା ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ମତଦାନ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଜାତୀୟ ଆଲୋଚନାକୁ ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି।

ଏବେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ଥିବା ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚ କିପରି ହେବ, ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପାଇଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ। ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଇନଗତ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଏବେ ନଜର ରହିବ।