ଭାରତର ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ISRO ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶନ୍ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଦେଶର ସ୍ୱଦେଶୀ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା NavICକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ NVS-03 ଉପଗ୍ରହକୁ ୩୦ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ରାତି ୧୧ଟା ୫୧ ମିନିଟ୍‌ରେ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରାଯାଇଛି। ଏହାକୁ GSLV-F18 ରକେଟ୍‌ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରାଯିବ।

କ’ଣ ଏହି NavIC ବ୍ୟବସ୍ଥା?

NavICର ପୂରା ନାମ Navigation with Indian Constellation। ଏହା ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ଉପଗ୍ରହ ଆଧାରିତ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ଭାରତର ଭୂଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଏହାର ସୀମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତି, ନାଭିଗେସନ୍ ଓ ସମୟ ସମ୍ପର୍କିତ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ମିତ।

ଏହା ପରିବହନ, ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ, ମ୍ୟାପିଂ, ସର୍ଭେ, ଟେଲିକମ୍ ଏବଂ ରଣନୀତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପଯୋଗୀ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତକୁ ଆମେରିକାର GPS ପରି ବିଦେଶୀ ନାଭିଗେସନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରତା କମାଇବାରେ ସହାୟତା କରିପାରେ।

NVS-03 ଉପଗ୍ରହର ବିଶେଷତା କ’ଣ?

• ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା: ଉପଗ୍ରହରେ ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା ସହ ଅନ୍ୟ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟ ରହିବ। ନାଭିଗେସନ୍‌ରେ ସଠିକ୍ ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

• ନୂଆ L1 ସିଗ୍ନାଲ୍: ପୂର୍ବରୁ ଥିବା L5 ଓ S-ବ୍ୟାଣ୍ଡ ସିଗ୍ନାଲ୍‌ ସହ L1 ସିଗ୍ନାଲ୍ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଏହା ଅଧିକ ଡିଭାଇସ୍‌ ସହ ସୁସଙ୍ଗତତା ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।

• ଉନ୍ନତ ନାଭିଗେସନ୍ ସେବା: NavICର ସେବାକୁ ନିରନ୍ତର ରଖିବା ଓ ଏହାର ଉପଗ୍ରହ ସମୂହକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏହି ମିଶନ୍‌ର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

• ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ଯାନ: ଏହି ମିଶନ୍‌ରେ GSLV-F18 ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଏହା GSLVର ୨୦ତମ ଉଡ଼ାଣ।

NavIC ପାଇଁ ଏହି ମିଶନ୍ କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

NavIC ବ୍ୟବସ୍ଥାର କିଛି ପୁରୁଣା ଉପଗ୍ରହରେ ପ୍ରାୟୋଗିକ ସମସ୍ୟା ଓ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା ସମ୍ପର୍କିତ ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଦେଇଛି। ୨୦୨୫ରେ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ହୋଇଥିବା NVS-02 ଉପଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିପାରିନଥିଲା। ୨୦୨୬ରେ ସଂସଦକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସର୍ବନିମ୍ନ ଚାରିଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଉପଗ୍ରହ ତୁଳନାରେ ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ତିନୋଟି ଉପଗ୍ରହ ଏହି ସେବା ଦେଉଥିଲା।

NVS-03 ସଫଳ ଭାବେ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ହେବା ସହ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚି ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, NavIC ବ୍ୟବସ୍ଥାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଉପଗ୍ରହର ସଫଳ କକ୍ଷପଥ ପ୍ରବେଶ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷା ସହ ଅଧିକ ଉପଗ୍ରହର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।