ଭାରତରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତିନୋଟି କମ୍ପାନୀ ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଛନ୍ତି। ଯୋଗାଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରୀ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଲାଇସେନ୍ସ ମିଳିବା ମାତ୍ରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ବଣ୍ଟନ ସମ୍ପର୍କିତ ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହେବା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

କେଉଁ ୩ଟି କମ୍ପାନୀ ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଛନ୍ତି?

ଭାରତରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ସେବା ପାଇଁ ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଥିବା ତିନୋଟି କମ୍ପାନୀ ହେଲେ:

• ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ (Starlink):ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ SpaceX ସହ ଜଡ଼ିତ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା।

• ଜିଓ ସାଟକମ୍ (Jio Satcom):ରିଲାଏନ୍ସ ଜିଓର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ଉଦ୍ୟମ।

• ଇଉଟେଲସାଟ୍ ୱାନ୍ୱେବ୍ (Eutelsat OneWeb):ଭାରତୀ ଗ୍ରୁପ୍ ସହ ଜଡ଼ିତ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ କମ୍ପାନୀ।

ଏହି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେବା ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟାମକ ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ।

ସେବା ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?

ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଟେଲିକମ୍ ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥା TRAI ଓ ଦୂରସଞ୍ଚାର ବିଭାଗ (DoT) ସାଟେଲାଇଟ୍ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ପାଇଁ ଶୁଳ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ନେଇ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି। ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବା ପରେ ଲାଇସେନ୍ସଧାରୀ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯିବ।

ଏହା ସହ ପ୍ରତ୍ୟେକ କମ୍ପାନୀକୁ ନିଜସ୍ୱ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରିବାକୁ ହେବ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ହିଁ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ।

ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ବିବାଦ କାହିଁକି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ?

ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭରେ ବିଳମ୍ବକୁ ନେଇ ଏଲନ୍ ମସ୍କ ଭାରତରେ ନିୟାମକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସରକାର କହିଥିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଲାଇସେନ୍ସଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ହୋଇଥିବା ଆଲୋଚନା ପରେ ବିବାଦ ଆହୁରି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। ମନ୍ତ୍ରୀ ସିନ୍ଧିଆ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ସେବା ବାଛିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା।

ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ କ’ଣ ଲାଭ ମିଳିପାରେ?

ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଦୁର୍ଗମ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ, ପାହାଡ଼ିଆ ଓ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପାରମ୍ପରିକ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ପହଞ୍ଚାଇବା କଷ୍ଟକର, ସେଠାରେ ଯୋଗାଯୋଗ ସୁବିଧା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ତେବେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ସେବା ଉପଲବ୍ଧତା, ଦାମ୍ ଓ ଆରମ୍ଭ ତାରିଖ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକାରିକ ଘୋଷଣାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ସାରକଥା:ଭାରତରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍, ଜିଓ ସାଟକମ୍ ଓ ଇଉଟେଲସାଟ୍ ୱାନ୍ୱେବ୍ ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସୁରକ୍ଷା ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।