ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ଅନେକ ଲୋକ ଘର ଭିତରର ବାୟୁକୁ ସଫା ରଖିବା ପାଇଁ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଚଳାଇଲେ ହେବ ନାହିଁ। ଏହାର ଫିଲ୍ଟର ଠିକ୍ ସମୟରେ ସଫା କରିବା କିମ୍ବା ବଦଳାଇବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ। ଯଦି ଫିଲ୍ଟରରେ ଅଧିକ ଧୂଳି ଜମିଯାଏ କିମ୍ବା ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା କମିଯାଏ, ତେବେ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ପୂର୍ବଭଳି ଭଲ କାମ କରିନପାରେ ।
ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ର ଫିଲ୍ଟର ବାୟୁରୁ ଧୂଳି, ପରାଗ, ପୋଷା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଲୋମ, ଧୂଆଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାକୁ ଅଟକାଇଥାଏ। ସମୟ ବିତିବା ସହ ଏହି କଣିକା ଜମିବା ଯୋଗୁଁ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ କମିପାରେ। କେତେକ ଫିଲ୍ଟରର ପ୍ରଦୂଷକକୁ ଧରି ରଖିବା କିମ୍ବା ଶୋଷଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଏ।
ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଫିଲ୍ଟର କେବେ ବଦଳାଇବା ଦରକାର, କେଉଁ ଫିଲ୍ଟର ସଫା କରି ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରିହେବ ଏବଂ ଅଧିକ ପ୍ରଦୂଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେତେ ଶୀଘ୍ର ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇବା ଉଚିତ, ସେନେଇ ଦିଲ୍ଲୀର ସିକେ ବିର୍ଲା ହସ୍ପିଟାଲର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ଫୁସଫୁସ୍ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତର ବିକାଶ ମିତ୍ତଲ୍ ନିଜର ମତ ରଖିଛନ୍ତି।
କେତେ ଦିନରେ ବଦଳାଇବେ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଫିଲ୍ଟର?
ସବୁ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଫିଲ୍ଟରର ଆୟୁ ସମାନ ନୁହେଁ। ଫିଲ୍ଟରର ପ୍ରକାର, ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ଘର ଭିତରର ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ଏହାକୁ କେତେ ସମୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି, ତାହା ଉପରେ ଏହାର ଆୟୁ ନିର୍ଭର କରେ ।
୧. HEPA ଫିଲ୍ଟର: ସାଧାରଣତଃ ୬ରୁ ୧୨ ମାସ
HEPAର ପୂରା ନାମ ହେଉଛି High-Efficiency Particulate Air। ଏହି ଫିଲ୍ଟର ବାୟୁରେ ଥିବା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକା, ଧୂଳି, ପରାଗ ଓ ଫଙ୍ଗସ୍ର ସ୍ପୋର୍କୁ ଅଟକାଇଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି ୬ରୁ ୧୨ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ତେବେ କେତେକ ମଡେଲ୍ର ଫିଲ୍ଟର ଅଧିକ ସମୟ ଚାଲିପାରେ। ଯଦି ପ୍ରତିଦିନ ଅନେକ ଘଣ୍ଟା ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଚଳାଉଛନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଅଧିକ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମୟରେ, ତେବେ ଫିଲ୍ଟରକୁ ଆଗୁଆ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ ।
୨. ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ କାର୍ବନ୍ ଫିଲ୍ଟର: ସାଧାରଣତଃ ୩ରୁ ୬ ମାସ
ଯଦି ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଚଳାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଘରେ ଧୂଆଁ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ରହୁଛି, ତେବେ ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ କାର୍ବନ୍ ଫିଲ୍ଟରର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା କମିଯାଇଥାଇପାରେ ।
ଏହି ଫିଲ୍ଟର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଧୂଆଁ ଓ କେତେକ ଗ୍ୟାସ୍କୁ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ କାର୍ବନ୍ ଅଧିକ ପ୍ରଦୂଷକ ଶୋଷଣ କରିସାରିବା ପରେ ଏହାର କ୍ଷମତା କମିଯାଏ। ବ୍ୟବହାର ଓ ଘରର ବାୟୁର ଗୁଣବତ୍ତା ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ୩ରୁ ୬ ମାସରେ ଏହାକୁ ବଦଳାଇବା ଦରକାର ହୋଇପାରେ ।
୩. ପ୍ରି-ଫିଲ୍ଟର: ପ୍ରତି ୨ରୁ ୪ ସପ୍ତାହରେ ସଫା କରନ୍ତୁ
HEPA ଓ ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ କାର୍ବନ୍ ଫିଲ୍ଟର ତୁଳନାରେ ଅନେକ ପ୍ରି-ଫିଲ୍ଟରକୁ ସଫା କରି ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରିହୁଏ। ଏହା ବଡ଼ ଧୂଳିକଣା, କେଶ ଓ ପୋଷା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଲୋମ ଭଳି କଣିକାକୁ ମୁଖ୍ୟ ଫିଲ୍ଟର ପାଖକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଟକାଇଥାଏ।
ପ୍ରତି ୨ରୁ ୪ ସପ୍ତାହରେ ଏହାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରି ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ସଫା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପ୍ରି-ଫିଲ୍ଟର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି କିମ୍ବା ଠିକ୍ ଭାବେ ସଫା ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳାଇବା ଦରକାର ।
ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇବାର ୫ଟି ସଙ୍କେତ
ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ର ସୂଚକ ଲାଇଟ୍ ଜଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ। କିଛି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ଫିଲ୍ଟର ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ ।
- ବାୟୁ ପ୍ରବାହ କମିଯିବା: ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ରୁ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ବାୟୁ ବାହାରୁଥିଲେ ଫିଲ୍ଟରରେ ଧୂଳି ଜମିଥାଇପାରେ ।
- ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ରହିବା: ଧୂଆଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ନହେଲେ କାର୍ବନ୍ ଫିଲ୍ଟରର ଶୋଷଣ କ୍ଷମତା କମିଥାଇପାରେ ।
- ଅଧିକ ଧୂଳି ଜମିବା: ଫିଲ୍ଟରରେ ଅଧିକ ଧୂଳି ଦେଖାଗଲେ ଏହାକୁ ସଫା କିମ୍ବା ବଦଳାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ ।
- ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇବାର ସତର୍କ ସୂଚନା: କେତେକ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ରେ ଫିଲ୍ଟରର ଆୟୁ ସରିବା ସମୟରେ ଲାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଡିଜିଟାଲ୍ ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଦେଖାଯାଏ।
- ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଶବ୍ଦ: ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ର ଶବ୍ଦ ବଦଳିଯିବା ସହ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ କମିଲେ ଫିଲ୍ଟରରେ ବାଧା ଥାଇପାରେ ।
ତେବେ ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇବା ସମୟସୀମାର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ। ଫିଲ୍ଟର ଦେଖିବାକୁ ସଫା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା କମିଯାଇପାରେ ।
ଦିଲ୍ଲୀ-NCR ଭଳି ପ୍ରଦୂଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫିଲ୍ଟର ଶୀଘ୍ର ବଦଳାଇବା ଦରକାର କି?
ଅଧିକ ପ୍ରଦୂଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିଲେ ଫିଲ୍ଟର ଅଧିକ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକା ସଂଗ୍ରହ କରିପାରେ। ବିଶେଷକରି ପ୍ରତିଦିନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଚଳାଇଲେ ଏହାର ଫିଲ୍ଟର ଉପରେ ଅଧିକ ଚାପ ପଡ଼େ ।
କିଛି କାରଣ ଫିଲ୍ଟରର ଆୟୁ କମାଇପାରେ:
- ନିରନ୍ତର ବ୍ୟବହାର: ପ୍ରତିଦିନ ଅନେକ ଘଣ୍ଟା ଚଳାଇଲେ ଅଧିକ ବାୟୁ ଫିଲ୍ଟର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
- ଅଧିକ ବାହ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣ: ରାସ୍ତା, ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ଘରକୁ ଅଧିକ ଧୂଳି ଓ ପ୍ରଦୂଷକ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ ।
- ଘରେ ପୋଷା ପ୍ରାଣୀ ରହିବା: ପୋଷା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଲୋମ ଓ ଚର୍ମର କଣିକା ପ୍ରି-ଫିଲ୍ଟରରେ ଶୀଘ୍ର ଜମିପାରେ ।
- ରୋଷେଇ ଓ ଘର ଭିତରେ ଧୂମପାନ: ରୋଷେଇରୁ ବାହାରୁଥିବା ଧୂଆଁ ଏବଂ ଧୂମପାନ ଫିଲ୍ଟର ଉପରେ ଅଧିକ ଚାପ ପକାଇପାରେ ।
ତେଣୁ କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର୍ ସମୟ ଦେଖି ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ସହ ନିଜ ମଡେଲ୍ର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନିବା ଜରୁରୀ।
HEPA ଫିଲ୍ଟରକୁ ଧୋଇ ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରିହେବ କି?
ସବୁ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ ଫିଲ୍ଟରକୁ ଧୋଇ ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରିହେବ ନାହିଁ। ଏହା ଫିଲ୍ଟରର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।
ଅନେକ ପ୍ରି-ଫିଲ୍ଟରକୁ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଧୋଇ ଓ ଶୁଖାଇ ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରିହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ସାଧାରଣ HEPA ଓ ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ କାର୍ବନ୍ ଫିଲ୍ଟର ଧୋଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପାଣି କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ଭାବେ ଭାକ୍ୟୁମ୍ କ୍ଲିନର୍ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଫିଲ୍ଟରର ଗଠନ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା କମିପାରେ।
କେତେକ କମ୍ପାନୀ ଧୋଇ ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରିହେଉଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫିଲ୍ଟର ତିଆରି କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଫିଲ୍ଟର ସଫା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ର ମାନୁଆଲ୍ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ ।
ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍କୁ ଭଲ ରଖିବା ପାଇଁ କ’ଣ କରିବେ?
ଫିଲ୍ଟର ଠିକ୍ ସମୟରେ ବଦଳାଇବା ସହ ଆଉ କିଛି ଅଭ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ ।
- ଫିଲ୍ଟରରେ ଧୂଳି ଜମିଛି କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
- ଧୋଇହେଉଥିବା ପ୍ରି-ଫିଲ୍ଟରକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ସଫା କରନ୍ତୁ।
- ଏୟାର ଇନ୍ଟେକ୍ ଓ ଆଉଟ୍ଲେଟ୍ ସାମ୍ନାରେ ଆସବାବପତ୍ର, ପରଦା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବାଧା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ଧୋଇହେଉନଥିବା ଫିଲ୍ଟରକୁ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବଦଳାନ୍ତୁ।
- ନୂଆ ଫିଲ୍ଟର ଲଗାଇବା ପରେ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଫିଲ୍ଟର ରିପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଡିକେଟର୍କୁ ରିସେଟ୍ କରନ୍ତୁ।
- ଶେଷ ଥର କେବେ ଫିଲ୍ଟର ବଦଳାଇଥିଲେ, ତାହାର ରେକର୍ଡ ରଖନ୍ତୁ।
ପୁରୁଣା ଫିଲ୍ଟର ବାହାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର୍କୁ ବନ୍ଦ କରି ପ୍ଲଗ୍ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ୟବହୃତ ଫିଲ୍ଟର ବାହାର କରିବା ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ବନ୍ଦ ବ୍ୟାଗ୍ରେ ରଖି ଫୋପାଡ଼ିବାକୁ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।
ସାରକଥା ହେଉଛି, HEPA ଫିଲ୍ଟର ସାଧାରଣତଃ ୬ରୁ ୧୨ ମାସ ଏବଂ ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ କାର୍ବନ୍ ଫିଲ୍ଟର ୩ରୁ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବଦଳାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ପ୍ରକୃତ ସମୟ ମଡେଲ୍, ବ୍ୟବହାର ଓ ପ୍ରଦୂଷଣ ସ୍ତର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ତେଣୁ ଫିଲ୍ଟରକୁ ଅଣଦେଖା ନକରି ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବଦଳାନ୍ତୁ।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ମହିଳା କଂଗ୍ରେସର ନୂଆ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ ଦାୟିତ୍...
CSIR-UGC NET ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬ ପରୀକ୍ଷାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥି...
ମଙ୍ଗଳସୂତ୍ର ବନ୍ଧକ ରଖି ୪୫ ହଜାର ଟଙ୍କା ଯୋଗାଡ଼! ପ୍ରେମିକ...
ନୟାଗଡ଼:ଗାଁ ମୁଣ୍ଡ ନାଳରୁ ମିଳିଲା ଯୁବକଙ୍କ ମୃତଦେହ। ଏହି...
ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଦିନକୁ ଦିନ ଅ...
ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଆମେରିକାରେ ଚର୍ଚ୍ଚା।...
IITରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ। ଏଥିପା...
କନ୍ଧମାଳ କାର୍ ଜଳି ମୃତ୍ୟୁ ଘଟଣାରେ ବଢ଼ୁଛି ରହସ୍ୟ! ପାଉଁଶ...