ଦୀପାବଳି ସଫାସୁତୁରା କେବଳ ଘରେ ନୁହେଁ, ଆର୍ଥିକ ଜୀବନରେ ବି ଜରୁରୀ

ଦୀପାବଳି ମାନେ ଘର ସଫା କରିବା, ପୁରୁଣା ଓ ଅଦରକାରୀ ଜିନିଷ ହଟାଇବା, ଘରକୁ ସଜାଇବା ଏବଂ ନୂଆ ଆରମ୍ଭର ପ୍ରସ୍ତୁତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ସଫାସୁତୁରା କେବଳ ଘରର ଆଲମାରି, ରୋଷେଇ ଘର କିମ୍ବା ଷ୍ଟୋର ରୁମ୍‌ରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିଜର ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା, ନିବେଶ, ବୀମା, ଋଣ ଓ ନିୟମିତ ଖର୍ଚ୍ଚର ମଧ୍ୟ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଅନେକ ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଏକାଧିକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା ରହିଥାଏ। ଚାକିରି ବଦଳିବା, ସହର ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ ଖୋଲାଯାଇଥିବା କିଛି ଖାତା ପରେ ଅଚଳ ହୋଇଯାଏ। ସେହିପରି ପୁରୁଣା ନିବେଶ, ଫିକ୍ସଡ୍‌ ଡିପୋଜିଟ୍‌, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍‌ ଫଣ୍ଡ୍‌ ଓ ଅନାବଶ୍ୟକ ଅଟୋ ପେମେଣ୍ଟ୍‌ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କ ନଜରରୁ ଦୂରେଇ ରହିଥାଏ।

ତେଣୁ ଏହି ଦୀପାବଳିରେ ନିଜ ଆର୍ଥିକ ଜୀବନକୁ ସଜାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଦିଗ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ।

୧. ବ୍ୟାଙ୍କ, ବୀମା ଓ ନିବେଶରେ ନୋମିନି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ

ଆପଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଆପଣଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି କାହା ପାଖକୁ ଯିବ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ନୋମିନି ବିବରଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଅନେକ ଲୋକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା ଖୋଲିବା ସମୟରେ ନୋମିନିଙ୍କ ନାମ ଦେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି।

ଏହି ଦୀପାବଳିରେ ନିଜର ସେଭିଂସ୍‌ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଫିକ୍ସଡ୍‌ ଡିପୋଜିଟ୍‌, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍‌ ଫଣ୍ଡ୍‌, ଡିମାଟ୍‌ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଜୀବନ ବୀମା, କର୍ମଚାରୀ ଭବିଷ୍ୟନିଧି (EPF) ଓ ଜାତୀୟ ପେନ୍‌ସନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥା (NPS)ରେ ନୋମିନିଙ୍କ ନାମ ଓ ବିବରଣୀ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ବିଶେଷକରି ବିବାହ, ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ନୋମିନିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହି ବିବରଣୀ ଅପଡେଟ୍‌ କରିବା ଜରୁରୀ। ଏହାସହ ନିଜ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କ, ବୀମା ଓ ନିବେଶ ସମ୍ପର୍କିତ ଜରୁରୀ କାଗଜପତ୍ର କେଉଁଠି ରଖାଯାଇଛି, ସେ ବିଷୟରେ ଜଣାଇ ରଖନ୍ତୁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଖୋଜିବା ଓ ଦାବି କରିବା ସହଜ ହେବ।

୨. ଅନାବଶ୍ୟକ ସବ୍‌ସ୍କ୍ରିପ୍‌ସନ୍‌ ଓ ଅଟୋ ପେମେଣ୍ଟ୍‌ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ

ଆପଣ ଯେଉଁ OTT ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଆଉ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁ ମୋବାଇଲ୍‌ ଆପ୍‌ ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଯେଉଁ ସେବାର ସବ୍‌ସ୍କ୍ରିପ୍‌ସନ୍‌ ନେଇ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ନିୟମିତ ଟଙ୍କା କଟୁଥାଇପାରେ।

ପ୍ରତି ମାସରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ରାଶି କଟୁଥିବାରୁ ଏହା ହୁଏତ ଆପଣଙ୍କ ନଜରକୁ ଆସୁନଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏପରି ଖର୍ଚ୍ଚ ଜାରି ରହିଲେ ମୋଟ ରାଶି ଅଧିକ ହୋଇପାରେ।

ତେଣୁ ନିଜର UPI AutoPay, ବ୍ୟାଙ୍କର Standing Instructions, ଡେବିଟ୍‌ ଓ କ୍ରେଡିଟ୍‌ କାର୍ଡରେ ଥିବା ଅଟୋ ପେମେଣ୍ଟ୍‌ ଏବଂ ନିୟମିତ ସବ୍‌ସ୍କ୍ରିପ୍‌ସନ୍‌ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ସେବା ଆଉ ଦରକାର ନାହିଁ, ତାହାର ଅଟୋ ରିନ୍ୟୁଆଲ୍‌ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।

ତେବେ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ବିଲ୍‌, ବୀମା ପ୍ରିମିୟମ୍‌ ଓ ନିବେଶ ପାଇଁ ଥିବା ଜରୁରୀ ଅଟୋ ପେମେଣ୍ଟ୍‌କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍‌ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା କିମ୍ବା କାର୍ଡ ସହ ଲିଙ୍କ୍‌ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

୩. ବ୍ୟବହାର ହେଉନଥିବା ପୁରୁଣା ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାର ସମୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ

ଚାକିରି ବଦଳିବା, ଅନ୍ୟ ସହରକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ ପାଇଁ ଅନେକେ ଏକାଧିକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା ଖୋଲିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେହି ଖାତାଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର କମିଯାଏ ଏବଂ କିଛି ଖାତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅବହେଳିତ ହୋଇପଡ଼େ।

ପୁରୁଣା ଖାତାରେ ଟଙ୍କା ରହିଥାଇପାରେ। ସେହିପରି KYC, ମୋବାଇଲ୍‌ ନମ୍ବର, ଠିକଣା କିମ୍ବା ନୋମିନିଙ୍କ ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ହୋଇଯାଇଥାଇପାରେ। ଏହା ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ଖାତାରେ ଥିବା ଟଙ୍କା ଖୋଜିବା କିମ୍ବା ଉଠାଇବାରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI)ର UDGAM ପୋର୍ଟାଲ୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଥିବା ଦାବିହୀନ ଜମା ସମ୍ପର୍କରେ ଖୋଜିପାରିବେ। ପୁରୁଣା ଖାତା ବନ୍ଦ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେଥିରେ କୌଣସି ଫିକ୍ସଡ୍‌ ଡିପୋଜିଟ୍‌, ବକେୟା ଟଙ୍କା, ଅଟୋ ପେମେଣ୍ଟ୍‌ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନିବେଶ ଲିଙ୍କ୍‌ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

୪. ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଟଙ୍କା ଓ ପୁରୁଣା ନିବେଶ ଖୋଜନ୍ତୁ

ବର୍ଷ ବର୍ଷ ତଳେ କରିଥିବା ନିବେଶ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି। ବ୍ୟାଙ୍କ ବଦଳାଇବା, ଠିକଣା ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା କାଗଜପତ୍ର ହଜିଯିବା କାରଣରୁ କେତେକ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଖବର ମଧ୍ୟ ରହେନାହିଁ।

ଏହି ଦୀପାବଳିରେ ପୁରୁଣା ଫିକ୍ସଡ୍‌ ଡିପୋଜିଟ୍‌, ସେଭିଂସ୍‌ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଥିବା ଅବ୍ୟବହୃତ ଟଙ୍କା, ନମିଳିଥିବା ଡିଭିଡେଣ୍ଡ୍‌, ସେୟାର ଓ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍‌ ଫଣ୍ଡ୍‌ ନିବେଶର ତାଲିକା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଥିବା ଦାବିହୀନ ଜମା ଖୋଜିବା ପାଇଁ RBIର UDGAM ପୋର୍ଟାଲ୍‌ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ। ସେହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦାବି କରାଯାଇନଥିବା ସେୟାର ଓ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ୍‌ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ Investor Education and Protection Fund (IEPF)ର ୱେବସାଇଟ୍‌ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍‌ ଫଣ୍ଡ୍‌ ନିବେଶ ପାଇଁ ନିଜର ପୁରୁଣା ଫୋଲିଓ, ଅନାଦାୟ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ୍‌ କିମ୍ବା ରିଡେମ୍ପସନ୍‌ ଟଙ୍କା ସମ୍ପର୍କରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ Asset Management Company (AMC) କିମ୍ବା CAMS ଓ KFin Technologies ଭଳି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର୍‌ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବେ।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିଜର କିମ୍ବା ପରିବାରର ଅଜଣା ରହିଯାଇଥିବା ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଖୋଜିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ।

୫. ଜରୁରୀକାଳୀନ ପାଣ୍ଠି ଓ ଋଣର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର ପାଇଁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପାଣ୍ଠି ବା Emergency Fund ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ହଠାତ୍‌ ଚାକିରି ଚାଲିଯିବା, ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ, ଘର ମରାମତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ପାଣ୍ଠି ଆର୍ଥିକ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ସାଧାରଣତଃ ଅତି କମ୍‌ରେ ୬ ମାସର ଜରୁରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ସମାନ ଟଙ୍କା ଏକ Emergency Fund ଭାବେ ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ। ଏଥିରେ ଘର ଖର୍ଚ୍ଚ, ରାସନ, EMI, ପିଲାଙ୍କ ସ୍କୁଲ୍‌ ଫି’, ବୀମା ପ୍ରିମିୟମ୍‌ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ଭଳି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବିଲ୍‌କୁ ସାମିଲ କରିବା ଉଚିତ।

ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଆୟ ନିୟମିତ ନୁହେଁ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜସ୍ୱ ବ୍ୟବସାୟ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଯେଉଁ ପରିବାରରେ କେବଳ ଜଣେ ରୋଜଗାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ୯ରୁ ୧୨ ମାସର ଖର୍ଚ୍ଚ ସମାନ ପାଣ୍ଠି ରଖିବାକୁ ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି।

ଏହାସହ ନିଜର ସମସ୍ତ ଋଣର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଋଣ, ଘର ଋଣ, କ୍ରେଡିଟ୍‌ କାର୍ଡ ବକେୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେୟର ଅବଶିଷ୍ଟ ରାଶି, ସୁଧ ହାର, କିସ୍ତି ଓ ଶେଷ ତାରିଖ ଲେଖି ରଖନ୍ତୁ।

ବିଶେଷକରି କ୍ରେଡିଟ୍‌ କାର୍ଡ ଭଳି ଅଧିକ ସୁଧ ଥିବା ଋଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ପରିଶୋଧ କରିବା ଉଚିତ। EMI କିମ୍ବା କ୍ରେଡିଟ୍‌ କାର୍ଡ ବିଲ୍‌ ପଇଠରେ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ଆପଣଙ୍କ କ୍ରେଡିଟ୍‌ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍‌ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ନୂଆ ଋଣ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ଆୟ, ନିୟମିତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା EMIକୁ ଭଲ ଭାବେ ହିସାବ କରନ୍ତୁ।

ଆଜିର ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ ଆସନ୍ତାକାଲିର ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା

ଦୀପାବଳିରେ ଘରକୁ ସଫା କରିବା ସହ ନିଜ ଆର୍ଥିକ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ସଜାଡ଼ିବା ଦରକାର। ନୋମିନି ଅପଡେଟ୍‌ କରିବା, ଅନାବଶ୍ୟକ ଅଟୋ ପେମେଣ୍ଟ୍‌ ବନ୍ଦ କରିବା, ପୁରୁଣା ଖାତା ଓ ନିବେଶ ଖୋଜିବା ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପାଣ୍ଠି ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଭଳି ସାଧାରଣ ପଦକ୍ଷେପ ଦୀର୍ଘକାଳରେ ବଡ଼ ଲାଭ ଦେଇପାରେ।

ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ ଯାଞ୍ଚ ଅନାବଶ୍ୟକ ଖର୍ଚ୍ଚ କମାଇବା ସହ ପରିବାରକୁ ନିଜ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରଣା ଦେଇପାରିବ। ତେଣୁ ଏହି ଦୀପାବଳିରେ ଘର ସହ ନିଜ ଟଙ୍କାପଇସାର ହିସାବକୁ ମଧ୍ୟ ସଫାସୁତୁରା କରନ୍ତୁ।