ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଦେଉଥିବା ଜଳବନ୍ଦୀ ଓ ସହରୀ ବନ୍ୟା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଡ୍ରେନ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଆକାର ବଢ଼ାଇବାକୁ ଯୋଜନା ହୋଇଛି। ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମ (BMC) ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ସମନ୍ୱିତ ଡ୍ରେନେଜ୍‌ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍‌ରେ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଡ୍ରେନ୍‌କୁ ୪୦ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶସ୍ତ କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଛି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଶୁକ୍ରବାର BMC ବୈଠକରେ ଏହି ଡ୍ରାଫ୍ଟ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍‌ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ସିଟି ଇଞ୍ଜିନିୟର ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ରାଇଟୋଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦୨୫ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ MoU ପରେ IIT-Roorkee ଏହି ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍‌ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। BMC ଅଧୀନରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୨୫୬ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।

୪୦ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶସ୍ତ ହେବ ବଡ଼ ଡ୍ରେନ୍‌

ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୧ଟି ପ୍ରମୁଖ ବର୍ଷାଜଳ ନିଷ୍କାସନ ଚ୍ୟାନେଲ୍‌ ସହ ଅନେକ ସବ୍‌-ଡ୍ରେନ୍‌ ଓ ଟର୍ସିଆରି ଡ୍ରେନ୍‌ ରହିଛି। ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍‌ରେ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଡ୍ରେନ୍‌ର ବର୍ତ୍ତମାନର ୩, ୬ କିମ୍ବା ୯ ମିଟର ଚଉଡ଼ାକୁ ବଢ଼ାଇ ସର୍ବାଧିକ ୪୦ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ବର୍ଷାଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରିବାର କ୍ଷମତା ବଢ଼ିବ ବୋଲି ଯୋଜନାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।

ଏହି ଯୋଜନାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଡ୍ରେନେଜ୍‌ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ସହରୀ ଜଳବିଭାଜିକା (Urban Watershed) ଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପଥ ଓ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା, ଭୂତଳ ଜଳ ପୁନଃଭରଣ ଏବଂ ଡ୍ରେନେଜ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।

ସ୍ମାର୍ଟ ମନିଟରିଂ ଓ ଫ୍ଲଡ୍‌ ଆଲର୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପ୍ଲାନ୍‌ରେ SCADA ଆଧାରିତ ମନିଟରିଂ, ଲେଭଲ୍‌ ସେନ୍ସର, ଫ୍ଲଡ୍‌ ଆଲାର୍ମ ଏବଂ ଆର୍ଲି ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ସିଷ୍ଟମ୍‌ ଭଳି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।

BMCର ଆକଳନରେ ପ୍ରାଥମିକ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ସ୍ତରର ଡ୍ରେନ୍‌, ଜଳାଶୟ, କଲଭର୍ଟ, ସାଇଫନ୍‌ ଏବଂ ଆଉଟଫଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ବନ୍ୟାପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଡ୍ରେନେଜ୍‌ରେ ଥିବା ବାଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ସହରର ବଢ଼ୁଥିବା ଜନସଂଖ୍ୟା, ଦ୍ରୁତ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ୨୦୫୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନଜନିତ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ବିଚାର କରାଯାଇଛି।

ଦୟା ନଦୀ ଓ ଗଙ୍ଗୁଆ ନାଳର ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ

ଡ୍ରେନେଜ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶ ଭାବେ ଦୟା ନଦୀ ଓ ଗଙ୍ଗୁଆ ନାଳର ଆଉଟଫଲ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଜଳ ଧାରଣ କ୍ଷମତା, ଢାଲ, ହାଇଡ୍ରୋଲିକ୍‌ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ତଳମୁହାଁରେ ଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବାଧା ଆଦିକୁ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି।

ତେବେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଡ୍ରେନ୍‌ ପ୍ରଶସ୍ତୀକରଣ ପାଇଁ ବଡ଼ ପରିମାଣର ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। ଏନେଇ IIT-Roorkee ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟବହାରିକ ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯିବ। ଏହାଛଡ଼ା ସହରର ଡ୍ରେନେଜ୍‌ ନେଟୱର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ BMC ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ପ୍ରାଧିକରଣ (NDMA) ନିକଟରେ ୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅନୁଦାନ ଦାବି କରିଛି।