ପରିବାରର ଜଣେ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦୁଃଖ ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଅନେକ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଘର, ଜମି, ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା, ସେୟାର, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ, ଗହଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ନାମରେ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅନେକ ପରିବାରଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଲାଞ୍ଚ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଏକ ସର୍ଭେରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।

LocalCirclesର ସର୍ଭେ ଅନୁସାରେ, ମୃତ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିବା୫୮% ପରିବାର ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବାକହିଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ୨୯% ପରିବାର ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବାବେଳେ ଆଉ ୨୯% ପରିବାର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଲାଞ୍ଚ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥିବା କହିଛନ୍ତି।

ମାତ୍ର ୩୨% ପରିବାରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହଜ

ଏହି ସର୍ଭେରେ ୩୪୯ଟି ଜିଲ୍ଲାରୁ ୩୨ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମିଳିଥିଲା। ସେଥିରୁ ୧୧,୩୧୯ ଜଣ ମୃତ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତର ଅନୁଭୂତି ସମ୍ପର୍କରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ।

ମାତ୍ର୩୨% ଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୧୧% ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଥିବାରୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହଜ ହୋଇଥିଲା। ଆଉ ୨୧%ଙ୍କ ପାଖରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିପାରିଥିଲେ।

ତେବେ୧୬% ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୋଇପାରିନଥିଲା। ଆଉ ୨୧%ଙ୍କ ପାଖରେ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ନଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ

ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

୨୦୨୨ ତୁଳନାରେ ବଢ଼ିଛି ଲାଞ୍ଚ ଅଭିଯୋଗ

ସବୁଠାରୁ ଚିନ୍ତାଜନକ ଦିଗ ହେଉଛି, ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବଢ଼ିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଲାଞ୍ଚ ଦେବାର ଅଭିଯୋଗ କମିନାହିଁ। ବରଂ ଏହା ବଢ଼ିଛି।

୨୦୨୨ରେ ୫୨% ପରିବାର ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବା କହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୬ରେ ଏହି ହାର ୫୮%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

୧୦,୯୩୫ ଜଣ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ। ସେଥିରୁ ୨୪% ଲୋକ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇନଥିବା କହିଛନ୍ତି। ୧୩% ଲୋକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିନଥିଲେ।

ଜମି ଓ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଅଫିସ୍ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା

ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବା ପରିବାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ୭୩% ଲୋକ ପ୍ରପର୍ଟି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ କିମ୍ବା ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ଅଫିସରେ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବାକହିଛନ୍ତି।

୧୦,୮୦୬ ଜଣଙ୍କ ଉତ୍ତରକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ୧୮% ଲୋକ କେବଳ ଜମି କିମ୍ବା ପ୍ରପର୍ଟି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଅଫିସରେ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବା କହିଛନ୍ତି। ୩୩% ଲୋକ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବା କହିଛନ୍ତି।

ଆଉ ୨୨% ଲୋକ ଜମି/ପ୍ରପର୍ଟି ଅଫିସ୍, ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫିସ୍ କିମ୍ବା କୋର୍ଟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ—ତିନୋଟି ସ୍ଥାନରେ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିବା କହିଛନ୍ତି।

ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂରା ଅନଲାଇନ୍ ହୋଇନାହିଁ

ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସମ୍ପତ୍ତି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଶାରୀରିକ ଉପସ୍ଥିତି, କାଗଜପତ୍ର, ଫିଙ୍ଗରପ୍ରିଣ୍ଟ, ଫଟୋ ଏବଂ ଭୌତିକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ।

ଏହାକୁ ସରଳ କରିବା ପାଇଁDraft Registration Bill, 2025ରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଦାଖଲ, ଅନଲାଇନ୍ ଉପସ୍ଥିତି, ଡିଜିଟାଲ୍ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଏହି ବିଲ୍ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୋଇନାହିଁ।

କିଛି ରାଜ୍ୟ ନିଜସ୍ୱ ଭାବେ ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂସ୍କାର ଆଣିଛନ୍ତି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଇ-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର୍ ଅଫିସ୍ରେ ଅନଲାଇନ୍

ଆପଏଣ୍ଟମେଣ୍ଟ, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ପ୍ରି-ଭେରିଫିକେସନ୍ ଓ ଆବେଦନ ଟ୍ରାକିଂ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି।

ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟା

ସମସ୍ୟା କେବଳ ଜମି ଓ ଘରରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା, ସେୟାର, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଏବଂ ବ୍ରୋକରେଜ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ ଭଳି ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ସମସ୍ୟା ରହିଛି।

SEBIର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ରୁ ଡିମାଟ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ ଓ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଫୋଲିଓରେ ସର୍ବାଧିକ ୧୦ ଜଣ ନୋମିନି ରଖିବାର ସୁବିଧା ମିଳିଛି। ସେହିପରି ୨୦୨୫ ନଭେମ୍ବର ୧ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା Banking Laws (Amendment) Act ଅନୁସାରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମାକାରୀ ସର୍ବାଧିକ ୪ ଜଣ ନୋମିନି ରଖିପାରିବେ।

ତେବେନୋମିନି ହେବା ଓ ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବା ଏକ କଥା ନୁହେଁ। ଅନ୍ତିମ ଅଧିକାର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଆଇନ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇପାରେ।

ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଛି ଅନକ୍ଲେମ୍ଡ

ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତରର ଜଟିଳତା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅନକ୍ଲେମ୍ଡ ରହିଯାଉଛି।

ସରକାରଙ୍କ “Aapki Poonji, Aapka Adhikar” ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ୨୦୨୫ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ୭୪୮ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ କ୍ୟାମ୍ପ କରାଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ପ୍ରାୟ₹୭୮,୦୦୦ କୋଟି ବ୍ୟାଙ୍କରେ, ₹୧୪,୦୦୦ କୋଟି ବୀମା କମ୍ପାନୀରେ, ₹୯,୦୦୦ କୋଟି ଅଦାୟ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ଏବଂ ₹୩,୦୦୦ କୋଟି ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡରେ ଅନକ୍ଲେମ୍ଡଥିଲା।

୨୦୨୬ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୮ ସୁଦ୍ଧା ୨୨.୯୫ ଲକ୍ଷ ଦାବି ମାଧ୍ୟମରେ ₹୫,୭୭୭ କୋଟି ଫେରାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।

ଦରକାର ପୂରା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା

LocalCircles ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ସେବାକୁ ଡିଜିଟାଇଜ୍ କଲେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବ ନାହିଁ। ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁଆବେଦନଠାରୁ ଅନ୍ତିମ ହସ୍ତାନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅନଲାଇନ୍ ଏବଂ ଟ୍ରାକ୍ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।ସର୍ଭେର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ ହେଉଛି—ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂସ୍କାର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ଲାଞ୍ଚ ଅଭିଯୋଗ୨୦୨୨ର ୫୨%ରୁ ୨୦୨୬ରେ ୫୮%କୁ ବଢ଼ିଛି।