ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା, ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ। ଏହି ମାସକୁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ମାସ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ମାସ ଆରମ୍ଭରୁ ଭକ୍ତମାନେ ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ପୂଜାପାଠ ଓ ଦାନଧର୍ମରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ମାସର ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥାତ୍ ପଞ୍ଚୁକର ମହତ୍ତ୍ୱ ଆହୁରି ଅଧିକ।
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନକୁ ପଞ୍ଚୁକ କୁହାଯାଏ। ‘ପଞ୍ଚ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପାଞ୍ଚ। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର। ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ମନ, ଶରୀର ଓ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିୟମିତ ପୂଜାପାଠ, ଉପବାସ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଜୀବନଯାପନ କରିଥାନ୍ତି।
ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ବିଶେଷ ମାସ। ଏହି ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଅନେକ ଭକ୍ତ ଏହି ସମୟରେ ନିଷ୍ଠାର ସହ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପଞ୍ଚୁକର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପୂଜା, ଉପବାସ ଓ ଧାର୍ମିକ ନିୟମ ପାଳନ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଅନେକ ଲୋକ ପଞ୍ଚୁକ ସମୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଆମିଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ସହ ନିୟମିତ ପୂଜାପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚୁକକୁ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ। ପୁରାଣ ଓ ମହାଭାରତ ସମ୍ପର୍କିତ ଧାର୍ମିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଥିବା ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ, ରାଜଧର୍ମ, ଦାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ସମ୍ପର୍କରେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପୌରାଣିକ ପରମ୍ପରା ସହ ପଞ୍ଚୁକର ନାମ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି।
ପଞ୍ଚୁକର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଭକ୍ତମାନେ ସକାଳୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ପୂଜାପାଠରେ ମନୋନିବେଶ କରିଥାନ୍ତି। ଘରେ ଘରେ ତୁଳସୀ ଚଉରା ନିକଟରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଜପ କରାଯାଏ। ଅନେକ ଘରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ତୁଳସୀ ଚଉରା ନିକଟରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରାଯାଏ।
ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ଭକ୍ତ ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ, ମାଛ, ମାଂସ, ପିଆଜ ଓ ରସୁଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। କେତେକ ଲୋକ ଉପବାସ କରିବା ସହ ଭଜନ, କୀର୍ତ୍ତନ, ପୁରାଣ ପାଠ ଓ ଧାର୍ମିକ ଆଲୋଚନାରେ ସମୟ ବିତାଇଥାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚୁକ ସମୟରେ ତୁଳସୀ ପୂଜାର ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ତୁଳସୀଙ୍କୁ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ତୁଳସୀ ଚଉରାକୁ ଫୁଲ, ମୁରୁଜ ଓ ଦୀପରେ ସଜାଇ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ତୁଳସୀ ବିବାହ ଭଳି ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ପଞ୍ଚୁକ ଅବସରରେ ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଠାକୁର ବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏହି ବେଶ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମିଥାଏ।
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପଞ୍ଚୁକର ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ—
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବେଶ: ଏହି ବେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ।
ବାଙ୍କଚୂଡ଼ା ବେଶ: ଏହି ବେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଓ ସାଜସଜ୍ଜାରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବେଶ: ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାମନ ଅବତାରର ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରୂପକୁ ଏହି ବେଶରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରାଯାଏ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ ବେଶ: ଏହି ବେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନୃସିଂହ ସ୍ୱରୂପର ଆରାଧନା କରାଯାଏ।
ରାଜରାଜେଶ୍ୱର ବା ସୁନାବେଶ: କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବେଶଗୁଡ଼ିକର ଧାର୍ମିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ବେଶ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଥାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚୁକର ଶେଷ ଦିନ ହେଉଛି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା। ଏହି ଦିନ ଓଡ଼ିଶାରେ ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବର ମାହୋଲ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଭୋର ସମୟରୁ ଭକ୍ତମାନେ ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ଦୀପଦାନ ଓ ପୂଜାପାଠ କରି ପରିବାରର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରନ୍ତି।
କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସହ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ଉତ୍ସବ। ଲୋକମାନେ କଦଳୀ ପଟୁଆ, କାଗଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀରେ ତିଆରି ଛୋଟ ଡଙ୍ଗାରେ ଦୀପ, ଫୁଲ, ପାନ ଓ ଗୁଆ ରଖି ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟରେ ଭସାଇଥାନ୍ତି।
ଏହି ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଧବମାନଙ୍କ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯାତ୍ରା ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଗୌରବକୁ ମନେ ପକାଇଥାଏ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ସାଧବମାନେ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବୋଇତରେ ବାଲି, ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା ଭଳି ଦୂରଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେହି ଗୌରବମୟ ଇତିହାସକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଏହି ଅବସରରେ ଓଡ଼ିଆମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଗାଇଥାନ୍ତି—
“ଆ କା ମା ବୈ, ପାନ ଗୁଆ ଥୋଇ,
ପାନ ଗୁଆ ତୋର, ମାସକ ଧରମ ମୋର।”
ଏହି ଗୀତ ଓ ବୋଇତ ଭସା ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଛି।
ଚଳିତ ୨୦୨୬ ବର୍ଷରେ ପଞ୍ଚୁକ ପାଳନକୁ ନେଇ ତିଥି ଗଣନାରେ ଏକ ବିଶେଷ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଛି। ସାଧାରଣତଃ ପଞ୍ଚୁକ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ତିଥି କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଚାରି ଦିନ ପାଳନ ହେବା ନେଇ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରକାଶିତ ପଞ୍ଜିକା ଗଣନା ଅନୁସାରେ, ନଭେମ୍ବର ୨୧ ତାରିଖରେ ବଡ଼ ଏକାଦଶୀ ପାଳନ ହେବ। ଏହାପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ନଭେମ୍ବର ୨୨ ତାରିଖ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ତିଥି ଭାବେ ପାଳନ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ପଞ୍ଚୁକର ପାଞ୍ଚ ତିଥି ବଦଳରେ ଚାରି ଦିନର ପାଳନ ହେବା ନେଇ ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ତିଥି ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର କେତେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବେଶ ଓ ରୀତିନୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିବା ନେଇ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ଚଳିତ ବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ନଭେମ୍ବର ୨୪ ତାରିଖ ମଙ୍ଗଳବାର ପାଳନ ହେବ। ସେହିଦିନ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ।
ପଞ୍ଚୁକ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ବ୍ରତ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଆସ୍ଥା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଂଶ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସଂଯମ ରଖିବା ସହ ଦାନ, ଧର୍ମ ଓ ପରୋପକାରକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଘରେ ଘରେ ତୁଳସୀ ଚଉରାରେ ଦୀପ ଜଳିବା, ମନ୍ଦିରରେ ଭଜନ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଶେଷ ବେଶ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବୋଇତ ଭସା ପରମ୍ପରା—ଏସବୁ ମିଶି ପଞ୍ଚୁକକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପର୍ବରେ ପରିଣତ କରିଛି।
ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ଏହି ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ସହ ଯୋଡ଼ି ରଖିବା ସହ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଥାଏ।
ବାଲେଶ୍ୱରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ଜବତ: ୧୦.୨୩ କେଜି ବ୍ର...
୩୦ ଲକ୍ଷର ସୁନା ବିସ୍କୁଟ ଚୋରି କରି ଲୁଟ୍‌ର ନାଟକ! ନ...
ନୟାଗଡ଼:ଗାଁ ମୁଣ୍ଡ ନାଳରୁ ମିଳିଲା ଯୁବକଙ୍କ ମୃତଦେହ। ଏହି...
♈ ମେଷ ରାଶି (Aries) ଏହି ସପ୍ତାହ ମେଷ ରାଶିର ବ୍ୟକ୍ତ...
♈ ମେଷ ରାଶି (Aries) ଏହି ସପ୍ତାହ ମେଷ ରାଶିର ବ୍ୟକ୍ତ...
♈ ମେଷ ରାଶି (Aries) ଏହି ସପ୍ତାହ ମେଷ ରାଶିର ବ୍ୟକ୍ତ...
ଅକ୍ଟୋବର ମାସର ଶେଷ ସପ୍ତାହରୁ ନଭେମ୍ବର ମାସର ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍...
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି ‘ମୁରାସୁ’...