ଭାରତରେ iPhone ଓ ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା

ଭାରତରେ iPhone ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶକୁ ନେଇ ଏବେ ନୂଆ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ PLI ଯୋଜନାରେ ହୋଇଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚର ଲାଭ କେତେ ମିଳିଛି, ତାହାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିବାବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଓ IT ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ଏହି ଯୋଜନାର ସଫଳତାକୁ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ତଥ୍ୟ ଦେଇ ବୈଷ୍ଣବ କହିଥିଲେ ଯେ ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସରକାର ₹୧୯,୦୦୦ କୋଟି ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ବଦଳରେ ₹୨୫,୦୦୦ କୋଟି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଟିକସ ଓ ₹୩ ଲକ୍ଷ କୋଟି GST ସଂଗ୍ରହ ହୋଇଥିବା ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

୧୨ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ନିଯୁକ୍ତି

ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାୟ ୨୫ ଲକ୍ଷ ଲୋକ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧୨ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ।

ସରକାରଙ୍କ ମତରେ, PLI ଯୋଜନା ଦେଶରେ ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା, ରପ୍ତାନିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଓ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି। Apple ଓ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ସହଯୋଗୀମାନେ ଭାରତରେ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ସହ ନିଜର ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ଚୀନ୍‌ ବାହାରେ ବିସ୍ତାର କରୁଛନ୍ତି।

PLI ଯୋଜନାକୁ ନେଇ କାହିଁକି ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ?

Bloombergର ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତରେ iPhone ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପାଦାନର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନି ହେଉଥିବାରୁ ଦେଶରେ ପ୍ରକୃତ ଆର୍ଥିକ ଲାଭ କେତେ ରହୁଛି।

Bloombergର ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି। କାରଖାନାଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମଦରବୋର୍ଡ ଆମଦାନି କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କିଛି ଉପାଦାନକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ଯୋଡ଼ିବାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛନ୍ତି। ତଥାପି ମେମୋରି ଚିପ୍, ପ୍ରୋସେସର, ଡିସ୍‌ପ୍ଲେ, କ୍ୟାମେରା ଲେନ୍ସ ଓ ବ୍ୟାଟେରି ଭଳି ଅନେକ ଉପାଦାନ ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ରହିଛି।

ଏହି କାରଣରୁ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଦେଶରେ ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।

ଭାରତର ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ବଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି

ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ସୁଦ୍ଧା ବୃହତ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ PLI ଯୋଜନାରେ ପ୍ରାୟ ₹୨୦,୫୮୭ କୋଟି ନିବେଶ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଉତ୍ପାଦନର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ₹୧୧.୬୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଏବଂ ରପ୍ତାନି ପ୍ରାୟ ₹୬.୪୩ ଲକ୍ଷ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।

ଭାରତ ଏବେ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ ହୋଇଛି। ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କେବଳ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ରପ୍ତାନି ବଢ଼ାଇବା ନୁହେଁ, ଦେଶରେ ଉପାଦାନ ନିର୍ମାଣ, ଡିଜାଇନ୍, ଗବେଷଣା ଓ ନିଜସ୍ୱ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ରହିବ।

ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ କ’ଣ?

ପୂର୍ବତନ PLI ଯୋଜନାର ଅବଧି ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ରେ ଶେଷ ହୋଇଛି। ଏହା ପରେ ସରକାର ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇବା ଏବଂ ଦେଶୀୟ ଉପାଦାନ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ନୂଆ Mobile Phone Manufacturing Scheme ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ସରକାରଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଭାରତକୁ କେବଳ ବିଦେଶୀ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜସ୍ୱ ବ୍ରାଣ୍ଡ, ଡିଜାଇନ୍ ଓ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା।

ଟିକସ ସଂଗ୍ରହ ଓ ନିଯୁକ୍ତି ସଂଖ୍ୟା କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ। PLI ଯୋଜନାର ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ଓ ଦେଶୀୟ ମୂଲ୍ୟଯୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ମତ ରହିଛି।