ଭାରତରେ ଜନଗଣନା ୨୦୨୭ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୃହ ତାଲିକାକରଣ ଓ ଗୃହ ଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁରୁବାରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ଓଡ଼ିଶା ସହ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ, ଗୋଆ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ, ମିଜୋରାମ, ସିକିମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ୧୫ ମେ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ।

ଏଥର ଜନଗଣନାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି। ନାଗରିକମାନେ ଅନଲାଇନ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱୟଂ-ଗଣନା କରିପାରୁଛନ୍ତି। ସରକାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୧୨ ଲକ୍ଷ ପରିବାର ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସୁବିଧା ବ୍ୟବହାର କରିସାରିଛନ୍ତି। ସ୍ୱୟଂ-ଗଣନା କରିଥିବା ପରିବାରମାନେ ନିଜର SE (Self Enumeration) ID ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ପଡିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗଣନାକାରୀ ଆସିଲେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିହେବ।

ଯେଉଁମାନେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟବହାର କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ଗଣନାକାରୀମାନେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରିବେ। ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୩୩ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ଘରର ଅବସ୍ଥା, ପରିବାର ସଂଖ୍ୟା, ସୁବିଧା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।

ସେହିପରି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ୱ-ଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭିନ୍ନ ସମୟସୀମାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ, ହରିୟାଣା, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଏହା ୩୦ ଏପ୍ରିଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ। ବିହାରରେ ଏପ୍ରିଲ ୧୭ରୁ ମେ ୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱ-ଗଣନା ହେବ।

ଜନଗଣନା ଆଇନ ୧୯୪୮ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ସୂଚନା ଗୋପନୀୟ ରହିବ ଓ କେବଳ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଓ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେବ। ସରକାର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଏହି ଜାତୀୟ ଅଭିଯାନରେ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛି।