ପିଢ଼ି ଅନୁସାରେ ବଦଳୁଛି ସଞ୍ଚୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଭାରତରେ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ ପୁରୁଣା। କିନ୍ତୁ ସମୟ ବଦଳିବା ସହିତ ଲୋକଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ନିବେଶର ତରିକା ମଧ୍ୟ ବଦଳୁଛି। ବିଶେଷକରି ଯୁବପିଢ଼ି ଓ ବୟସ୍କ ପିଢ଼ିଙ୍କ ସଞ୍ଚୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି।

Stable Money ପକ୍ଷରୁ YouGov ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଇଥିବା ‘How India Saves 2026’ ସର୍ଭେରେ ଏହି ରୋଚକ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ସର୍ଭେ ଅନୁସାରେ, Gen Z ପିଢ଼ିର ଅଧିକାଂଶ ଯୁବକଯୁବତୀ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଘର କିଣିବାକୁ ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ରଖୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ Gen X ପିଢ଼ି ଅବସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି।

ଏହି ସର୍ଭେରେ ସହରାଞ୍ଚଳର ୧,୨୧୨ ଜଣ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧,୦୦୩ ଜଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ସଞ୍ଚୟ କିମ୍ବା ନିବେଶ କରୁଥିବା ଉତ୍ତରଦାତାଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଏହି ଫଳାଫଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି। ସର୍ଭେଟି ୧୩ରୁ ୧୬ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ୧୫୦ରୁ ଅଧିକ ସହର ଓ ଛୋଟ ସହରରେ କରାଯାଇଥିଲା।

Gen Zର ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ନିଜ ଘର

ସର୍ଭେରେ Gen Z ପିଢ଼ିର ୨୬ ପ୍ରତିଶତ ଉତ୍ତରଦାତା ଘର କିଣିବାକୁ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ଯୁବପିଢ଼ି କେବଳ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ କିମ୍ବା ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ରଖୁନାହାନ୍ତି; ନିଜର ଘର ଭଳି ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ସ୍ୱପ୍ନ ପୂରଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।

Gen Zର ଅନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପାଣ୍ଠି ତିଆରି କରିବା, ଭ୍ରମଣ ଓ ଅବସର ଜୀବନ ପାଇଁ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ରହିଛି। ସର୍ଭେରେ ୧୮.୭ ପ୍ରତିଶତ ଯୁବ ଉତ୍ତରଦାତା ଜରୁରୀକାଳୀନ ପାଣ୍ଠିକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଥିବା ବେଳେ ୧୫.୭ ପ୍ରତିଶତ ଭ୍ରମଣ ଓ ଛୁଟି କାଟିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଅବସର ଜୀବନ ପାଇଁ ସଞ୍ଚୟକୁ ୧୫.୨ ପ୍ରତିଶତ ଯୁବକଯୁବତୀ ନିଜର ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି ଯେ ଯୁବପିଢ଼ି ନିଜର ତତ୍କାଳୀନ ଆବଶ୍ୟକତା ସହ ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ଥିରତାକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି।

Gen Xର ମୁଖ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଅବସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ

Gen Z ଯେଉଁଠି ଘର କିଣିବା ଓ ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ Gen X ପିଢ଼ିର ଲୋକମାନେ ଅବସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି।

ସର୍ଭେ ଅନୁସାରେ, Gen Xର ୩୫.୪ ପ୍ରତିଶତ ଉତ୍ତରଦାତା ଅବସର ଜୀବନ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ପାଣ୍ଠି ତିଆରି କରିବାକୁ ନିଜର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହି ପିଢ଼ିର ଲୋକମାନେ ନିଜର ଚାକିରି ଜୀବନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବାରୁ ଆଗାମୀ ଦିନର ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପଟେ Baby Boomers ପିଢ଼ିର ୫୦.୩ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅବସର ଜୀବନକୁ ନିଜର ପ୍ରମୁଖ ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଅବସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନର ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ନେଉଛି।

Millennialsଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକତା ପିଲାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା

ଏହି ସର୍ଭେରେ Millennials ପିଢ଼ିର ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ପିଢ଼ିର ୨୫.୪ ପ୍ରତିଶତ ଉତ୍ତରଦାତା ପିଲାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟକୁ ନିଜର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଏହା ସହିତ ଅବସର ଜୀବନ ପାଇଁ ସଞ୍ଚୟ, ଘର କିଣିବା ଓ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପାଣ୍ଠି ଗଠନ ମଧ୍ୟ Millennialsଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନାରେ ରହିଛି। ଏହି ପିଢ଼ି ଉପରେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ, ପିଲାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ନିଜର ଅବସର ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଭଳି ଅନେକ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି।

୩୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସଞ୍ଚୟ ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ

ସର୍ଭେର ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ହେଉଛି, ଭାରତୀୟମାନେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ବୟସରୁ ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି।

• ୩୯ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ୧୮ରୁ ୨୫ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଚୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

• ୨୬ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ୨୬ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

• ଏହି ଦୁଇ ବୟସ ବର୍ଗକୁ ମିଶାଇଲେ ୬୫ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ୩୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସଞ୍ଚୟ କିମ୍ବା ନିବେଶ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

• ୩୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୮୨ ପ୍ରତିଶତକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଏହି ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନା ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ୁଛି। ବିଶେଷକରି ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଯୋଗୁଁ ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଏବେ ଅଧିକ ସହଜରେ ମିଳୁଛି।

ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ୍ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ FD ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ

ନିବେଶ ପାଇଁ ଭାରତୀୟମାନେ କେଉଁ ମାଧ୍ୟମକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ମଧ୍ୟ ସର୍ଭେରେ ଜଣାପଡ଼ିଛି। ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ୍ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ ଫିକ୍ସଡ୍ ଡିପୋଜିଟ୍ (FD) ଏବଂ ରିକରିଂ ଡିପୋଜିଟ୍ (RD) ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦର ନିବେଶ ବିକଳ୍ପ ରହିଛି।

ସର୍ଭେରେ ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ କହିଥିବା ବେଳେ ୨୧ ପ୍ରତିଶତ FD ଓ RDକୁ ପସନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ସୁନା ଓ ରୁପାକୁ ୧୪ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଶେୟାର ବଜାରରେ ସିଧାସଳଖ ନିବେଶକୁ ୧୨ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଭାବେ ବାଛିଛନ୍ତି।

ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ନିବେଶ ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେବାକୁ କୁହାଯିବାରୁ ୫୭ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ୍କୁ ବାଛିଛନ୍ତି। ସେହିପରି ୫୬ ପ୍ରତିଶତ FD ଓ RD ଏବଂ ୪୫ ପ୍ରତିଶତ ସୁନା ଓ ରୁପାକୁ ନିଜର ପସନ୍ଦ ତାଲିକାରେ ରଖିଛନ୍ତି।

ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ଟଙ୍କା ମିଳିଲେ ୮୭% ସଞ୍ଚୟ କିମ୍ବା ନିବେଶ କରିବେ

ହଠାତ୍ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ମିଳିଲେ ଲୋକମାନେ କିପରି ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବେ, ସେନେଇ ମଧ୍ୟ ସର୍ଭେରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ୮୭ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଟଙ୍କାକୁ ସଞ୍ଚୟ, ନିବେଶ କିମ୍ବା ଋଣ ପରିଶୋଧରେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୩୨ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଅଧିକ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଆଶାରେ ଶେୟାର କିମ୍ବା ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ୍ରେ ନିବେଶ କରିବେ। ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ FD ଭଳି ସ୍ଥିର ଆୟ ଦେଉଥିବା ନିବେଶ ବିକଳ୍ପ ବାଛିବେ। ୧୯ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ସଞ୍ଚୟ ଖାତାରେ ଟଙ୍କା ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ୧୧ ପ୍ରତିଶତ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବେ।

ଅନ୍ୟପଟେ ମାତ୍ର ୧୩ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କାକୁ ଭ୍ରମଣ, ମନୋରଞ୍ଜନ କିମ୍ବା ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଘରର ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି ମହିଳା

ସର୍ଭେରେ ଘରୋଇ ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ମୋଟ ଉତ୍ତରଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୫୬ ପ୍ରତିଶତ ନିଜେ ଘରର ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା କହିଛନ୍ତି। ଆଉ ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ନିଜ ଜୀବନସାଥୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି।

ମହିଳା ଉତ୍ତରଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪୬ ପ୍ରତିଶତ ନିଜେ ଘରର ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା ବେଳେ ୨୯ ପ୍ରତିଶତ ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ଜୀବନସାଥୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି। ଏହା ଘରୋଇ ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନାରେ ମହିଳାଙ୍କ ବଢ଼ୁଥିବା ଭୂମିକାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ବଢ଼ୁଛି ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ

ଆଜିକାଲି ଲୋକମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ନଯାଇ ମୋବାଇଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ସର୍ଭେ ଅନୁସାରେ, ସଞ୍ଚୟ କିମ୍ବା ନିବେଶ କରୁଥିବା ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଏଥିପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ଆଉ ୧୩ ପ୍ରତିଶତ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏଭଳି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।

ଏହାର ଅର୍ଥ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଏବଂ ଆଗକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମିଳିତ ଅଂଶ ୯୩ ପ୍ରତିଶତ। ଏହା ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବଢ଼ୁଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ସଞ୍ଚୟର ଅଭ୍ୟାସ ବଢ଼ୁଛି, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭିନ୍ନ

‘How India Saves 2026’ ସର୍ଭେର ଫଳାଫଳରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ବୟସ, ପରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଜୀବନର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ଲୋକଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରାଥମିକତା ବଦଳୁଛି।

ଯୁବପିଢ଼ି ନିଜ ଘର ଓ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ରଖୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟବୟସ୍କ ପିଢ଼ି ପରିବାର ଓ ପିଲାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ବୟସ୍କ ପିଢ଼ି ଅବସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନର ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛନ୍ତି।

ତେବେ ଏହି ସର୍ଭେ ସହରାଞ୍ଚଳର ଉତ୍ତରଦାତାଙ୍କ ମତାମତ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହାକୁ ସମଗ୍ର ଭାରତର ସମସ୍ତ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଆଚରଣ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।