ଆମକୁ ସ୍ଥିର ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଭାଗ ବାସ୍ତବରେ ନିରନ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ। ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଲେ ଆଗାମୀ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ମାନଚିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇପାରେ। ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ମତରେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇ ଏକ ବିଶାଳ ଭୂଖଣ୍ଡ ବା ସୁପର କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକା ଓ ରୁଷ୍ର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ବଦଳିପାରେ।

କାହିଁକି ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି ମହାଦେଶ?

ପୃଥିବୀର ବାହ୍ୟ କଠିନ ଆବରଣ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ବା ଲିଥୋସ୍ଫେରିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପ୍ଲେଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ଥିବା ମ୍ୟାଣ୍ଟଲ୍ର ଅପେକ୍ଷାକୃତ ନମନୀୟ ଅଂଶ ସହ ଜଡ଼ିତ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ଗତି କରନ୍ତି।

ସାଧାରଣତଃ ଏହି ଗତି ବର୍ଷକୁ ମାତ୍ର କିଛି ସେଣ୍ଟିମିଟର ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଗତି ଜାରି ରହିବାରୁ ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ ଓ ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ।

କେମିତି ଏକାଠି ହୋଇପାରନ୍ତି ଆମେରିକା ଓ ରୁଷ?

ଆମେରିକା ଓ ରୁଷ୍ ମଧ୍ୟରେ ବେରିଂ ପ୍ରଣାଳୀ ରହିଛି, ଯାହା ଆଲାସ୍କାକୁ ରୁଷ୍ର ଚୁକୋଟ୍କା ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ କରେ। ଆଜି ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ଗୁଡ଼ିକର ଗତି ଯୋଗୁଁ ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥାନ ବଦଳିପାରେ।

କେତେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମଡେଲ୍ରେ ଆଗାମୀ ୨୦ରୁ ୩୦ କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ସୁପର କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟ ଗଠନର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗରର ଆକାର, ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ସ୍ଥିତି ଓ ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକର ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କ ବଦଳିପାରେ। ତେବେ ଆମେରିକା ଓ ରୁଷ୍ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକାଠି ହେବେ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ: ‘ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଦେଖୁ’: PoK ଅଶାନ୍ତି ନେଇ ଜାତିସଂଘର ନିରବତା ଉପରେ ଭାରତର ପ୍ରଶ୍ନ

ବୈକାଲ୍ ହ୍ରଦ ଅଞ୍ଚଳ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ରୁଷ୍ର ବୈକାଲ୍ ହ୍ରଦ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ରିଫ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ରିଫ୍ଟ ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀର ଭୂପୃଷ୍ଠ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ଭୂଖଣ୍ଡର କିଛି ଅଂଶ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଦୂରେଇବାକୁ ଲାଗେ। ବୈକାଲ୍ ରିଫ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ପୃଥିବୀର ଭୂପୃଷ୍ଠ କିପରି ବଦଳୁଛି, ତାହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତେବେ ଏହି ରିଫ୍ଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ରୁଷ୍ର କେଉଁ ଅଂଶକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ପୃଥିବୀର ଜଳବାୟୁ ଓ ଜୀବଜଗତ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?

ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥାନ ବଦଳିବା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ସ୍ରୋତ, ଜଳବାୟୁ, ବର୍ଷାର ଢାଞ୍ଚା ଓ ପର୍ବତ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିପାରେ। ଏହା ଜୀବଜଗତର ବିକାଶ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ବାସସ୍ଥାନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ଏହାର ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ପାଞ୍ଜିଆ। କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ମହାଦେଶ ଏକ ବିଶାଳ ଭୂଖଣ୍ଡର ଅଂଶ ଥିଲେ। ପରେ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ର ଗତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ଭାଙ୍ଗି ବିଭିନ୍ନ ମହାଦେଶରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୁଣି ଏକ ସୁପର କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟ ଗଠନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଏହି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଚକ୍ରର ଅଂଶ।

ଏହା କେବେ ଘଟିବ?

ଏପରି ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିବାକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନୁହେଁ, ବରଂ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଲାଗିପାରେ। ତେଣୁ ଏହା ମାନବ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁଭବ କରିବା ଭଳି ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଆମେରିକା ଓ ରୁଷ୍ର ଭୌଗୋଳିକ ନିକଟତା ସମ୍ପର୍କିତ ଆଲୋଚନାକୁ ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସମ୍ଭାବନା ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ଭାବେ ନୁହେଁ।

ପୃଥିବୀର ପ୍ଲେଟ୍ଗୁଡ଼ିକର ଗତି ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ଆଜିର ମାନଚିତ୍ର ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଏକାଭଳି ରହିବ ନାହିଁ। ଦୂର ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୃଥିବୀର ଭୌଗୋଳିକ ରୂପରେଖା ପୁଣି ଥରେ ନୂଆ ରୂପ ନେଇପାରେ।